3.దేశంలోని సహకార సంఘాలు ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా, వృత్తినైపుణ్యాలతో, స్వతంత్రంగా, ఆర్థికపరిపుష్టితో పనిచేసేవిధంగా చర్యలు చేపట్టేందుకు కేంద్రప్రభుత్వం కృతనిశ్చయంతో ఉంది. ఇందుకు అవసరమైన సంస్కరణలు చేయడానికి రాజ్యాంగానికి కొత్త భాగాన్ని కలపాలని ప్రతిపాదించారు. ఈ భాగంలో సహకారసంఘాలు ప్రజాస్వామ్యయుతంగా, స్వతంత్రంగా, వృత్తినైపుణ్యాలతో పనిచేసేందుకు వీలుకల్పించే ప్రొవిజన్లను చేరుస్తారు. ఇవి సహకార సంఘాల పనితీరును మెరుగుపర్చడమే కాకుండా వాటిని సభ్యులు, ఇతర భాగస్వాములకు జవాబుదారీగా ఉండేట్లు చేస్తాయని, ప్రొవిజన్ల ఉల్లంఘనలకు తగిన నివారణలు సూచిస్తాయని భావిస్తున్నారు.

సంఘాలకు సంబంధించిన రాజ్యాంగ ప్రకరణలు

ప్రకరణలు విషయం
243 ZH నిర్వచనాలు
243 ZI సహకార సంఘాల నమోదు
243 ZJ బోర్డు, కార్యవర్గ సభ్యుల సంఖ్య,పదవీకాలం
243 ZK బోర్డు సభ్యుల ఎన్నిక
243 ZL బోర్డు తాత్కాలిక యాజమాన్య అచేతనం, తాత్కాలిక రద్దు
243 ZM సహకార సంఘాల ఖాతాల ఆడిట్
243 ZN సర్వసభ్య సమావేశం ఏర్పాటు
243 ZO సభ్యుడి సమాచారం తెలుసుకునే హక్కు
243 ZP రిటర్నులు
243 ZQ నేరాలు, జరిమానాలు
243 ZR బహుళ రాష్ట్ర సహకార సంఘాలకు అనువర్తింపు
243 ZS కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు అనువర్తింపు
243 ZT ప్రస్తుత చట్టాల కొనసాగింపు

వివరణలు, ఆధారాలు

1.సహకార సంఘాలు అనే పదాన్ని రాజ్యాంగంలోని భాగం 3, ప్రకరణ 19, క్లాజు (1), సబ్ క్లాజు (సి)లో పొందుపర్చారు.
2.రాజ్యాంగం భాగం-4లో కొత్త ప్రకరణ 43-బి చేర్చారు. ఇది సహకార సంఘాల స్వచ్ఛంద ఏర్పాటు, విధుల్లో స్వయంప్రతిపత్తి, ప్రజాస్వామ్య నియంత్రణ, వృత్తిపరమైన నిర్వహణ పెంపొందించడానికి రాష్ట్రం కృషిచేయాలి అని చెబుతుంది.
3.సహకార సంఘం అంటే డైరెక్టర్ల బోర్డు లేదా బోర్డు యాజమాన్య సంస్థ అని అర్థం. పేరు ఏదైనా సంఘాల దర్శకత్వం, నియంత్రణ, వాటి వ్యవహారాల నిర్వహణ బాధ్యత బోర్డుదే.
4.ఆఫీస్ బేరర్ అంటే సహకార సంఘం ప్రెసిడెంట్, వైస్ ప్రెసిడెంట్, చైర్మన్, వైస్ చైర్మన్, సెక్రటరీ లేదా ట్రెజరర్, బోర్డు ఎంపిక చేసిన ఏ ఇతర వ్యక్తి అయినా కావచ్చు.
5.సహకార బ్యాంకుల (బహుళ రాష్ట్ర సహకార బ్యాంకులు మినహాయించి) విషయంలో ఈ కాలం ఏడాదికి మించరాదు.