UPSC Prelims Question Paper 2023 | ‘చిన్న రైతు పెద్ద క్షేత్రం’ అనే భావన దేన్ని సూచిస్తుంది?

41. కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి.
స్టేట్‌మెంట్‌-I: ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్‌ ట్రస్ట్‌లలో పంపిణీ చేయబడిన డిపాజిట్‌ల(ఇన్విట్‌లు) నుంచి వచ్చే వడ్డీ ఆదాయం పన్ను నుంచి మినహాయించబడుతుంది. అయితే డివిడెండ్‌ పన్ను పరిధిలోకి వస్తుంది.
స్టేట్‌మెంట్‌-II: ఇన్విట్‌లు ‘సెక్యూరిటైజేషన్‌ అండ్‌ రీకన్‌స్ట్రక్షన్‌ ఆఫ్‌ ఫైనాన్షియల్‌ అసెట్స్‌ అండ్‌ ఎన్‌ఫోర్స్‌ మెంట్‌ ఆఫ్‌ సెక్యూరిటీ ఇంట్రెస్ట్‌ యాక్ట్‌ 2002 కింద రుణగ్రహీతలుగా గుర్తించబడతాయి.
పై స్టేట్‌మెంట్‌లకు సంబంధించి కింది వాటిలో సరైనది ఏది?
ఎ) స్టేట్‌మెంట్‌-I, స్టేట్‌మెంట్‌-II సరైనవి. స్టేట్‌మెంట్‌-II స్టేట్‌మెంట్‌-Iకి సరైన వివరణ
బి) స్టేట్‌మెంట్‌-I, స్టేట్‌మెంట్‌-II సరైనవి. స్టేట్‌మెంట్‌-II స్టేట్‌మెంట్‌-Iకి సరైన వివరణ కాదు
సి) స్టేట్‌మెంట్‌-I సరైనది. కానీ స్టేట్‌ మెంట్‌-II తప్పు
డి) స్టేట్‌మెంట్‌-I తప్పు. కానీ స్టేట్‌మెంట్‌-II సరైనది సమాధానం: డి
వివరణ:
స్టేట్‌మెంట్‌ 1 తప్పు: ఇన్విట్‌ల నుంచి ఏదైనా డివిడెండ్‌, వడ్డీ ఆదాయం పెట్టుబడిదారుడి స్లాబ్‌ రేటు ప్రకారం పూర్తిగా పన్ను విధించబడుతుంది.
స్టేట్‌మెంట్‌ 2 సరైనది: 11 ఫిబ్రవరి 2021 ప్రకటనలో ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ దీనికి సంబంధించిన సవరణలను ప్రవేశపెడుతున్నట్లు ప్రకటించింది.

• సెక్యూరిటీస్‌ కాంట్రాక్ట్స్‌(రెగ్యులేషన్‌) యాక్ట్‌ (SCRA) 1956, సెక్యూరిటైజేషన్‌ అండ్‌ రీకన్‌స్ట్రక్షన్‌ ఆఫ్‌ ఫైనాన్షియల్‌ అసెట్స్‌ అండ్‌ ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్‌ ఆఫ్‌ సెక్యూరిటీ ఇంట్రెస్ట్‌ (SARFAESI) చట్టం 2002,
• బ్యాంకులు, ఆర్థిక సంస్థల కారణంగా రుణాల రికవరీ చట్టం (అప్పుల రికవరీ చట్టం) 1993.
• విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో ఇన్వెస్టర్లు (FPI) సహా పెట్టుబడిదారుల నుంచి సులభంగా రుణ ఫైనాన్సింగ్‌ను పొందేందుకు ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్షర్‌ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్‌ ట్రస్ట్‌లు (ఇన్విట్‌లు), రియల్‌ ఎస్టేట్‌ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్‌ ట్రస్ట్‌లు (REIT) ప్రారంభించడం ద్వారా మౌలిక సదుపాయాలు, రియల్‌ ఎస్టేట్‌ రంగాలకు మరింత నిధులను పెంచడం ఇటువంటి సవరణల లక్ష్యం.
• SARFAESI చట్టం ప్రకారం ఇప్పుడు ఇన్విట్‌లు, REITలు రుణగ్రహీతలుగా గుర్తించినందున, ఈ ట్రస్టులకు రుణదాతలు తగిన చట్టబద్ధమైన అమలు ఎంపికలను కలిగి ఉంటారు. అవి లేకపోవడం బ్యాంకర్‌లకు ట్రస్ట్‌ స్థాయిలో నేరుగా రుణం ఇవ్వడానికి అంతకుముందు ఒక అవరోధంగా మారింది.

42. కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి.
స్టేట్‌మెంట్‌-I: మహమ్మారి ప్రభావం అనంతరం ఇటీవల కాలంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక సెంట్రల్‌ బ్యాంకులు వడ్డీరేట్ల పెంపును చేపట్టాయి.
స్టేట్‌మెంట్‌-II : కేంద్ర బ్యాంకులు సాధారణంగా ద్రవ్య విధాన మార్గాల ద్వారా పెరుగుతున్న వినియోగదారుల ధరలను ఎదుర్కోగల సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉన్నాయని భావిస్తాయి.
పై స్టేట్‌మెంట్‌లకు సంబంధించి కింది వాటిలో సరైనది ఏది?
ఎ) స్టేట్‌మెంట్‌-I, స్టేట్‌మెంట్‌-II సరైనవి. స్టేట్‌మెంట్‌-II స్టేట్‌మెంట్‌-Iకి సరైన వివరణ
బి) స్టేట్‌మెంట్‌-I, స్టేట్‌మెంట్‌-II సరైనవి. స్టేట్‌మెంట్‌-II స్టేట్‌మెంట్‌-Iకి సరైన వివరణ కాదు
సి) స్టేట్‌మెంట్‌-I సరైనది. కాని స్టేట్‌మెంట్‌-II తప్పు
డి) స్టేట్‌మెంట్‌-I తప్పు. కానీ స్టేట్‌మెంట్‌-II సరైనది
సమాధానం: ఎ
వివరణ:
మహమ్మారి విజృంభన సమయంలో పరిస్థితి: అభివృద్ధి చెందిన, అభివృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్‌ ఆర్థిక వ్యవస్థల్లోని కేంద్ర బ్యాంకులు ఆర్థిక పరిస్థితులను సులభతరం చేయడానికి, వడ్డీ రేటు తగ్గింపులు, ఆస్తుల కొనుగోళ్లతో సహా ఆర్థిక పునరుద్ధరణకు మద్దతు ఇవ్వడానికి అపూర్వమైన చర్యలు తీసుకున్నాయి.
మహమ్మారి తర్వాత పరిస్థితి: అనేక దేశాల్లో ద్రవ్యోల్బణం బహుళ-దశాబ్దాల గరిష్ఠ స్థాయిల్లో ఉండటం, ఆహారం, ఇంధన ధరలకు మించి విస్తరిస్తున్న ఒత్తిళ్లతో విధాన నిర్ణేతలు కఠినమైన విధానం వైపు మొగ్గు చూపారు. ఇక్కడ అనేక అభివృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్‌లలోని కేంద్ర బ్యాంకులు ముందుగానే రేట్లు పెంచడం ప్రారంభించాయి. అభివృద్ధి చెందిన ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో వారి సహచరులు దీన్ని అనుసరించారు.
ఎంపిక 2 సరైనది: కేంద్ర బ్యాంకులు ఆర్థిక ఒడుదొడుకులను నిర్వహించడానికి, ధరల స్థిరత్వాన్ని సాధించడానికి ద్రవ్య విధానాన్ని ఉపయోగిస్తాయి. అంటే ద్రవ్యోల్బణం తక్కువగా, స్థిరంగా ఉంటుంది. అనేక అభివృద్ధి చెందిన ఆర్థిక వ్యవస్థల్లోని సెంట్రల్‌ బ్యాంకులు స్పష్టమైన ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్యాలను నిర్దేశించాయి. ద్రవ్య విధానం ద్వారా పెరుగుతున్న వినియోగదారుల ధరలను ఎదుర్కోగల సామర్థ్యం తమకు ఉందని సెంట్రల్‌ బ్యాంక్‌ ఊహిస్తుంది.
ఎంపిక 1 కి, ఎంపిక 2 సరైన వివరణ ఎందుకంటే…
COVID-19 మహమ్మారికి ప్రతిస్పందనగా కేంద్ర బ్యాంకులు ద్రవ్య విధానాన్ని సులభతరం చేయడానికి మార్కెట్‌లకు లిక్విడిటీని అందించడానికి, క్రెడిట్‌ ప్రవాహాన్ని నిర్వహించడానికి చర్యలు తీసుకున్నాయి. కరెన్సీ, బాండ్‌ మార్కెట్లలో ఒత్తిడిని తగ్గించడానికి అనేక అభివృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్‌ సెంట్రల్‌ బ్యాంకులు విదేశీ మారకపు జోక్యాలను ఉపయోగించాయి. మొదటి సారి ఆస్తుల కొనుగోలు కార్యక్రమాలను ఉపయోగించాయి. ఇటీవల వేగంగా పెరుగుతున్న ద్రవ్యోల్బణానికి ప్రతిస్పందనగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న కేంద్ర బ్యాంకులు వడ్డీ రేట్లను పెంచడం ద్వారా ద్రవ్య విధానాన్ని కఠినతరం చేశాయి.

43. కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి.
ప్రకటన-I: వాతావరణ మార్పులకు వ్యతిరేకంగా జరిగే పోరాటంలో కార్బన్‌ మార్కెట్‌లు అత్యంత విస్తృతమైన సాధనాల్లో ఒకటిగా ఉండే అవకాశం ఉంది.
ప్రకటన-II: కార్బన్‌ మార్కెట్లు ప్రైవేట్‌ రంగం నుంచి ప్రభుత్వానికి వనరులను బదిలీ చేస్తాయి.
పై స్టేట్‌మెంట్‌లకు సంబంధించి కింది వాటిలో సరైనది ఏది?
ఎ) స్టేట్‌మెంట్‌-I, స్టేట్‌మెంట్‌-II సరైనవి. స్టేట్‌మెంట్‌-II అనేది స్టేట్‌మెంట్‌-Iకి సరైన వివరణ
బి) స్టేట్‌మెంట్‌-I, స్టేట్‌మెంట్‌-II సరైనవి. స్టేట్‌మెంట్‌-II స్టేట్‌మెంట్‌-Iకి సరైన వివరణ కాదు
సి) స్టేట్‌మెంట్‌-I సరైనది. కానీ స్టేట్‌మెంట్‌-II తప్పు
డి) స్టేట్‌మెంట్‌-I తప్పు. కానీ స్టేట్‌మెంట్‌-II సరైనది
సమాధానం: ఎ
వివరణ:
స్టేట్‌మెంట్‌-I: వాతావరణ మార్పులకు వ్యతిరేకంగా పోరాటంలో కార్బన్‌ మార్కెట్‌లు అత్యంత విస్తృతమైన సాధనాల్లో ఒకటిగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ఈ ప్రకటన సరైనదే. ఉద్గారాల వ్యాపారం లేదా క్యాప్‌-అండ్‌ ట్రేడ్‌ సిస్టమ్స్‌ వంటి కార్బన్‌ మార్కెట్లు వాతావరణ మార్పులకు వ్యతిరేకంగా పోరాటంలో ముఖ్యమైన సాధనాలుగా ఉద్భవించాయి. అవి గ్రీన్‌హౌస్‌ వాయు ఉద్గారాలను తగ్గించడానికి, క్లీనర్‌ టెక్నాలజీలకు పరివర్తనను ప్రోత్సహించడానికి ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలను అందిస్తాయి.
స్టేట్‌మెంట్‌-II: కార్బన్‌ మార్కెట్‌లు ప్రైవేట్‌ రంగం నుంచి ప్రభుత్వ రంగానికి వనరులను బదిలీ చేస్తాయి. ఈ ప్రకటన స్టేట్‌మెంట్‌-Iకి సరైన వివరణ. కార్బన్‌ మార్కెట్‌లలో ప్రైవేట్‌ రంగ సంస్థలు సాధారణంగా వాటి ఉద్గారాలను కవర్‌ చేయడానికి ఉద్గార భత్యాలు లేదా క్రెడిట్‌లను కొనుగోలు చేయడం లేదా పొందడం అవసరం. ఈ అలవెన్సులు లేదా క్రెడిట్‌ల విక్రయం ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని ప్రభుత్వం వివిధ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగిస్తుంది. ఉదాహరణకు వాతావరణ మార్పుల తగ్గింపు, అనుసరణ కార్యక్రమాలు వంటివి. పై వివరణల ఆధారంగా సరైన సమాధానం (ఎ)
44. రిజర్వ్‌ బ్యాంక్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా కింది కార్యకలాపాల్లో ఏది ‘స్టెరిలైజేషన్‌’లో భాగంగా పరిగణించబడుతుంది?
ఎ) సెటిల్‌మెంట్‌ ఓపెన్‌ మార్కెట్‌ కార్యకలాపాలను నిర్వహించడం
బి) పర్యవేక్షణ చెల్లింపు వ్యవస్థలు
సి) కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల కోసం రుణ, నగదు నిర్వహణ
డి) బ్యాంకింగేతర ఆర్థిక సంస్థల విధులను నియంత్రిస్తుంది.
సమాధానం: ఎ
వివరణ:

• స్టెరిలైజేషన్‌ అనేది దేశీయ ద్రవ్య సరఫరా, ద్రవ్యోల్బణంపై విదేశీ మారకపు జోక్యాల ప్రభావాలను ఎదుర్కోవడానికి సెంట్రల్‌ బ్యాంక్‌ (భారతదేశంలో RBI వంటివి) తీసుకున్న చర్య. దేశీయ ద్రవ్య వ్యవస్థపై విదేశీ మారక నిల్వల ప్రవాహాలు లేదా ప్రవాహాల ప్రభావాన్ని తటస్థీకరించడానికి ఇది జరుగుతుంది.
• స్టెరిలైజేషన్‌ కోసం RBI ఉపయోగించే సాధనాల్లో ఓపెన్‌ మార్కెట్‌ ఆపరేషన్స్‌ (OMOs) ఒకటి. OMOలు ఆర్థిక వ్యవస్థలో ద్రవ్య సరఫరాను నియంత్రించేందుకు బహిరంగ మార్కెట్‌లో సెంట్రల్‌ బ్యాంక్‌ ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలను కొనుగోలు చేయడం లేదా విక్రయించడం. ఆర్‌బీఐ ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలను కొనుగోలు చేసినప్పుడు అది ఆర్థిక వ్యవస్థలోకి లిక్విడిటీని ఇంజెక్ట్‌ చేస్తుంది. అయితే ఈ సెక్యూరిటీలను విక్రయించినప్పుడు అది ఆర్థిక వ్యవస్థ నుంచి లిక్విడిటీని గ్రహిస్తుంది.
• OMOల ద్వారా ధరల స్థిరత్వాన్ని నిర్వహించడానికి, ఆర్థిక వృద్ధిని ప్రోత్సహించడానికి RBI బ్యాంకింగ్‌ వ్యవస్థ నుంచి ద్రవ్యతను ఇంజెక్ట్‌ చేయవచ్చు లేదా తీసివేయవచ్చు. దేశీయ ఆర్థిక వ్యవస్థపై విదేశీ మారకపు జోక్యాల ద్రవ్యోల్బణ లేదా ప్రతి ద్రవ్యోల్బణ ప్రభావాన్ని తటస్థం చేయడానికి ఇది జరుగుతుంది. కాబట్టి, ఎంపిక (ఎ) సరైన సమాధానం.

45. కింది మార్కెట్లను పరిగణించండి.
1. గవర్నమెంట్‌ బాండ్‌ మార్కెట్‌
2. కాల్‌ మనీ మార్కెట్‌
3. ట్రెజరీ బిల్‌ మార్కెట్‌ 4. స్టాక్‌ మార్కెట్‌
పైన పేర్కొన్న వాటిలో ఎన్నింటిని క్యాపిటల్‌ మార్కెట్‌లో చేర్చారు?
ఎ) ఒకటి బి) రెండు
సి) మూడు డి) పైవన్నీ
సరైన ఎంపిక: బి
వివరణ:

• మనీ మార్కెట్‌, క్యాపిటల్‌ మార్కెట్‌ ఆర్థిక మార్కెట్ల రకాలు. మనీ మార్కెట్లు స్వల్పకాలిక రుణాలు లేదా రుణాలు తీసుకోవడానికి ఉపయోగించబడతాయి. సాధారణంగా ఆస్తులు ఒక సంవత్సరం లేదా అంతకంటే తక్కువకాలం పాటు ఉంచబడతాయి. అయితే క్యాపిటల్‌ మార్కెట్‌లు దీర్ఘకాలిక సెక్యూరిటీల కోసం ఉపయోగించబడతాయి.
• అందువల్ల ఎంపికలు 1, 4 సరైనవి. బాండ్‌ మార్కెట్‌, స్టాక్‌ మార్కెట్లు క్యాపిటల్‌ మార్కెట్‌లో భాగం.
• ఎంపికలు 2, 3 సరైనవి కావు. కాల్‌ మనీ మార్కెట్‌, ట్రెజరీ బిల్లులు మనీ మార్కెట్‌లో భాగం.

46. కిందివాటిలో ఏది ‘చిన్న రైతు పెద్ద క్షేత్రం’ అనే భావనను ఉత్తమంగా వివరిస్తుంది?

ఎ) యుద్ధం కారణంగా తమ దేశాల నుంచి నిర్మూలించబడిన పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలకు పునరావాసం కల్పించడం. వారికి పెద్దఎత్తున సాగు భూమిని ఇవ్వడం ద్వారా వారు సామూహికంగా సాగు చేసి ఉత్పత్తులను పంచుకోవడం.
బి) ఒక ప్రాంతంలోని చాలా మంది సన్నకారు రైతులు తమను తాము సమూహాలుగా ఏర్పాటు చేసుకొని, ఎంచుకున్న వ్యవసాయ కార్యకలాపాలను సమన్వయం చేయడం.
సి) ఒక ప్రాంతంలోని చాలా మంది సన్నకారు రైతులు కలిసి కార్పొరేట్‌ సంస్థతో ఒప్పందం కుదుర్చుకుని, వారి భూమిని నిర్ణీత కాలానికి కార్పొరేట్‌ సంస్థకు అప్పగిస్తారు. దీని కోసం కార్పొరేట్‌ సంస్థ రైతులకు అంగీకరించిన మొత్తాన్ని చెల్లిస్తుంది.
డి) ఒక కంపెనీ ఒక ప్రాంతంలోని అనేక మంది చిన్న రైతులకు రుణాలు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, మెటీరియల్‌ ఇన్‌పుట్‌లను అందజేస్తుంది. తద్వారా వారు తమ తయారీ ప్రక్రియ, వాణిజ్య ఉత్పత్తి కోసం కంపెనీకి అవసరమైన వ్యవసాయ వస్తువులను ఉత్పత్తి చేస్తారు. సమాధానం: బి
వివరణ:

• ‘చిన్న రైతులు పెద్ద క్షేత్రం (SFLF)’ అనేది సప్లయ్‌ చైన్‌లో బేరసారాలు చేసే శక్తి లేకపోవడం, స్కేల్‌ ఆర్థిక వ్యవస్థల కారణంగా మిలియన్ల మంది చిన్న, సన్నకారు రైతులు ఎదుర్కొంటున్న ప్రతికూలతలను అధిగమించడానికి ఒక సామూహిక కార్యాచరణ నమూనా. ఈ నమూనా భాగస్వామ్యం అనువైనది, చిన్న రైతులు తమను తాము సమూహాలుగా నిర్వహించడం ద్వారా ఎంచుకున్న కార్యకలాపాలను సమకాలీకరించడం, సమన్వయం చేయడం ద్వారా ఆర్థిక వ్యవస్థలను సాధించడం ద్వారా ప్రయోజనం పొందేందుకు వీలు కల్పిస్తుంది.

47. కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి.
1. నైగర్‌ (గుయిజోటియా అబిసినికా) విత్తనాలకు భారత ప్రభుత్వం కనీస మద్దతు ధరను అందిస్తుంది.
2. ఖరీఫ్‌ పంటగా నైగర్‌ సాగు చేస్తారు.
3. భారతదేశంలోని కొంతమంది గిరిజనులు నైగర్‌ సీడ్‌ ఆయిల్‌ను వంట కోసం ఉపయోగిస్తారు.
పై స్టేట్‌మెంట్‌లలో ఎన్ని సరైనవి?
ఎ) ఒకటి బి) రెండు
సి) మూడు డి) ఏదీ కాదు
సమాధానం: సి
వివరణ:
ప్రకటన 1 సరైనది: ప్రభుత్వం 22 తప్పనిసరి పంటలకు కనీస మద్దతు ధరలను (MSPs) ప్రకటించింది. ఇందులో నూనెగింజల వర్గంలో నైగర్‌సీడ్‌ కూడా ఉంది.
ప్రకటన 2 సరైనది: నైగర్‌ (గుయిజోటియా అబిసినికా) అనేది భారతదేశంలో ప్రధానంగా ఖరీఫ్‌ సీజన్‌లో పండించే చిన్న నూనె గింజల పంట. భారతదేశంలో నైగర్‌ ప్రధానంగా ఖరీఫ్‌ సమయంలో 2.61 లక్షల హెక్టార్లలో పండిస్తారు. అయితే ఒడిశాలో ఇది రబీ పంట. దీన్ని రాంతిల్‌ లేదా కరాలా అని కూడా అంటారు. భారతదేశంలో నైగర్‌ ఉత్పత్తి చేసే ప్రధాన రాష్ర్టాలు మధ్యప్రదేశ్‌, ఒడిశా, మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, గుజరాత్‌, జార్ఖండ్‌. నైగర్‌ విత్తనాలు అధిక నూనె కంటెంట్‌ (37-47%), ప్రొటీన్‌ కంటెంట్‌ (18-24%) కలిగి ఉంటాయి.
ప్రకటన 3 సరైనది: నైగర్‌ సీడ్స్‌ నూనెను వంట, లూబ్రికేషన్‌, పెర్ఫ్యూమ్‌ తయారీకి ఉపయోగిస్తారు. సీడ్‌ కేక్‌ పశుగ్రాసంగా ఉపయోగించబడుతుంది. నైగర్‌ సీడ్‌ ఆయిల్‌ను కొంతమంది గిరిజన ప్రజలు మసాలాగా కూడా వినియోగిస్తారు.

 

కె.భాస్కర్‌ గుప్తా
బీసీ స్టడీసర్కిల్‌,