UPSC Prelims Question Paper 2023 | సొంత ఉపగ్రహ నావిగేషన్‌ సిస్టమ్‌ ఏ దేశానికి ఉంది?

81. జననీ సురక్ష యోజనకు సంబంధించి కింది స్టేట్‌మెంట్‌లను పరిగణించండి.
1. ఇది రాష్ట్ర ఆరోగ్య శాఖల సురక్షితమైన మాతృత్వ జోక్యం
2. పేద గర్భిణుల్లో మాతా, నవజాత శిశు మరణాలను తగ్గించడం దీని లక్ష్యం
3. పేద గర్భిణుల్లో సంస్థాగత ప్రసవాన్ని ప్రోత్సహించడం దీని లక్ష్యం
4. దీని లక్ష్యం ఒక సంవత్సరం వరకు అనారోగ్యంతో ఉన్న శిశువులకు ప్రజారోగ్య సౌకర్యాలను అందించడం.
పైన ఇచ్చిన స్టేట్‌మెంట్‌లలో ఎన్ని సరైనవి?
ఎ) ఒకటి బి) రెండు
సి) మూడు డి) నాలుగు
సమాధానం: బి
వివరణ:

• ఇది రాష్ట్ర ఆరోగ్య శాఖల సురక్షితమైన మాతృత్వ జోక్యం: ఈ ప్రకటన పూర్తిగా సరైనది కాదు. జననీ సురక్ష యోజన (JSY) ప్రత్యేకంగా రాష్ట్ర ఆరోగ్య శాఖల సురక్షితమైన మాతృత్వ జోక్యం కాదు. ఇది దేశవ్యాప్తంగా ప్రసూతి, నవజాత శిశువుల ఆరోగ్య ఫలితాలను మెరుగుపరచాలనే లక్ష్యంతో భారత ప్రభుత్వం ద్వారా అమలైన కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం. రాష్ట్ర స్థాయిలో కార్యక్రమాన్ని అమలు చేయడంలో రాష్ట్ర ఆరోగ్య శాఖలు పాత్ర పోషిస్తున్నప్పటికీ, ఇది వారి జోక్యానికి మాత్రమే పరిమితం కాదు.
• పేద గర్భిణుల్లో ప్రసూతి, నవజాత శిశు మరణాలను తగ్గించడం దీని లక్ష్యం: ఈ ప్రకటన సరైనది. జననీ సురక్ష యోజన ప్రాథమిక లక్ష్యాల్లో ఒకటి ప్రసూతి, నవజాత శిశు మరణాల రేటును తగ్గించడం. ముఖ్యంగా ఆర్థికంగా వెనుకబడిన నేపథ్యాల నుంచి వచ్చిన మహిళల్లో పేద గర్భిణులు తమ బిడ్డలను ఆరోగ్య సంరక్షణ సంస్థల్లో ప్రసవించేలా ప్రోత్సహించడానికి ఈ పథకం ఆర్థిక సహాయం, ప్రోత్సాహకాలను అందిస్తుంది.
• పేద గర్భిణుల్లో సంస్థాగత ప్రసవాన్ని ప్రోత్సహించడం దీని లక్ష్యం: ఈ ప్రకటన సరైనది. పేద గర్భిణుల్లో సంస్థాగత ప్రసవాలను ప్రోత్సహించడం జననీ సురక్ష యోజన ప్రధాన లక్ష్యాల్లో ఒకటి. ప్రభుత్వ ఆరోగ్య సంరక్షణ సౌకర్యాలు, గుర్తింపు పొందిన ప్రైవేట్‌ ఆసుపత్రులు లేదా ప్రజారోగ్య కేంద్రాల్లో తమ బిడ్డలను ప్రసవించడానికి ఎంచుకున్న గర్భిణులకు ఈ పథకం ఆర్థిక సహాయాన్ని అందిస్తుంది. దీని లక్ష్యం ఒక సంవత్సరం వరకు అనారోగ్యంతో ఉన్న శిశువులకు ప్రజారోగ్య సౌకర్యాలను అందించడం: ఈ ప్రకటన సరైనది కాదు. జననీ సురక్ష యోజన ప్రాథమికంగా ప్రసవ సమయంలో తల్లి, నవజాత శిశువుల ఆరోగ్యంపై దృష్టి పెడుతుంది, ఒక సంవత్సరం వరకు అనారోగ్యంతో ఉన్న శిశువులకు ప్రజారోగ్య సౌకర్యాల ఏర్పాటు గురించి ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించలేదు. అనారోగ్య శిశువులకు ఆరోగ్య సంరక్షణ సౌకర్యాలు, సేవలను అందించడానికి ఉద్దేశించిన ఇతర ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు ఉన్నాయి. కానీ ఇది JSY ప్రత్యక్ష లక్ష్యం కాదు. కాబట్టి అందించిన వివరణల ఆధారంగా సమాధానం రెండు మాత్రమే.
  82. ఎనిమియా (రక్తహీనత) ముక్త్‌ భారత్‌ వ్యూహం కింద చేపట్టిన జోక్యాల సందర్భంలో కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి.
  1. ఇది ప్రీ-సూల్‌ పిల్లలు, కౌమారదశ, గర్భిణులకు రోగనిరోధక కాల్షియం సప్లిమెంటేషన్‌ను అందిస్తుంది
  2. ఇది బిడ్డ పుట్టిన సమయంలో ఆలస్యమైన తాడు బిగింపు కోసం ప్రచారాన్ని నిర్వహిస్తుంది
  3. ఇది పిల్లలు, యుక్త వయసులకు క్రమానుగతంగా నులిపురుగుల నివారణను అందిస్తుంది
  4. ఇది మలేరియా, హిమోగ్లోబినోపతీలు, ఫ్లోరోసిస్‌ పై ప్రత్యేక దృష్టి సారించి స్థానిక పాకెట్స్‌లో రక్తహీనత పోషకాహారేతర
  కారణాలను పరిషరిస్తుంది.
  పైన ఇచ్చిన స్టేట్‌మెంట్‌లలో ఎన్ని సరైనవి?
  ఎ) ఒకటి బి) రెండు
  సి) మూడు డి) నాలుగు
  సమాధానం: సి
  వివరణ:
• స్టేట్‌మెంట్‌ 1 సరైనది కాదు: ఎనిమియాతో సంబంధం లేకుండా పిల్లలు, యుక్తవయసులు, స్త్రీలు, గర్భిణులకు రోగనిరోధక ఐరన్‌, ఫోలిక్‌ యాసిడ్‌ సప్లిమెంటేషన్‌ ఇస్తారు.
• స్టేట్‌మెంట్‌ 2 సరైనది: అన్ని ఆరోగ్య కేంద్రాల్లో నవజాత శిశువుల కోసం కనీసం 3 నిమిషాల పాటు (తాడు పల్సేషన్‌ ఆగిపోయే వరకు) బొడ్డు తాడు ఆలస్యమైన బిగింపును ప్రోత్సహించడం, పర్యవేక్షించడం కోసం ఇది ఒక ప్రచారాన్ని నిర్వహిస్తుంది. పుట్టిన 6 నెలల తర్వాత, శిశువు పుట్టిన గంటలోపు తల్లిపాలను అందించేలా ప్రోత్సహిస్తుంది.
• ప్రకటన 3 సరైనది: ఎనిమియా ముక్త్‌ భారత్‌, NDD వ్యూహంలో భాగంగా పునరుత్పత్తి వయస్సు గల స్త్రీలు, గర్భిణులకు నులిపురుగుల నిర్మూలనను కూడా అనుసంధానిస్తుంది. జాతీయ నులిపురుగుల నిర్మూలన దినోత్సవం (NDD) కార్యక్రమం కింద 1-19 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గల పిల్లలకు ద్వి-వార్షిక సామూహిక నులిపురుగుల నిర్మూలన ప్రతి సంవత్సరం ఫిబ్రవరి 10, ఆగస్టు 10 తేదీల్లో నిర్వహిస్తున్నారు.
• ప్రకటన 4 సరైనది: మలేరియా, హీమోగ్లోబినోపతి, ఫ్లోరోసిస్‌ పై దృష్టి సారించి అధిక ప్రాబల్యం ఉన్న ప్రాంతాల్లో రక్తహీనత పోషకాహారేతర కారణాలను పరిషరించడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.
  83. కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి.
  1. ఆటోమొబైల్స్‌, విమానాల్లో ఉపయోగించే విడిభాగాల తయారీలో కార్బన్‌ ఫైబర్లను ఉపయోగిస్తారు
  2. ఒకసారి వాడిన కార్బన్‌ ఫైబర్లను రీసైకిల్‌ చేయలేం
  పైన ఇచ్చిన స్టేట్‌మెంట్‌లలో ఏది సరైనది?
  ఎ) 1 బి) 2 సి) 1, 2 డి) ఏదీకాదు
  సమాధానం : ఎ
  వివరణ:
• కార్బన్‌ ఫైబర్లను ఆటోమొబైల్స్‌, విమానాల్లో ఉపయోగించే విడిభాగాల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు. అయితే కార్బన్‌ ఫైబర్లను రీసైకిల్‌ చేయవచ్చు.
• కార్బన్‌ ఫైబర్‌ వ్యర్థాలను రీసైకిల్‌ చేయడానికి ఉపయోగించే నాలుగు ప్రధాన రకాల సాంకేతికతలు ఉన్నాయి: పైరోలిసిస్‌, సోల్వోలిసిస్‌, మెకానికల్‌ రీసైక్లింగ్‌, థర్మల్‌ రీసైక్లింగ్‌.
• పైరోలిసిస్‌ అనేది కార్బన్‌ ఫైబర్లను బంధించే రెసిన్‌ను విచ్ఛిన్నం చేయడానికి అధిక వేడిని ఉపయోగించే ఒక ప్రక్రియ.
• సోల్వోలిసిస్‌ అనేది రెసిన్‌ను కరిగించడానికి ద్రావకాన్ని ఉపయోగించే ఒక ప్రక్రియ.
• మెకానికల్‌ రీసైక్లింగ్‌ అనేది కార్బన్‌ ఫైబర్‌ మిశ్రమాన్ని తిరిగి ఉపయోగించగల చిన్న ముకలుగా విచ్ఛిన్నం చేసే ప్రక్రియ.
• థర్మల్‌ రీసైక్లింగ్‌ అనేది రెసిన్‌ను కరిగించడానికి, కార్బన్‌ ఫైబర్లను వేరు చేయడానికి వేడిని ఉపయోగించే ఒక ప్రక్రియ.
• కార్బన్‌ ఫైబర్‌ రీసైక్లింగ్‌ చాలా ముఖ్యం. ఎందుకంటే ఇది ఉత్పత్తి అయ్యే వ్యర్థాల మొత్తాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది. ఇది వనరులను సంరక్షించడానికి, కార్బన్‌ ఫైబర్‌ మిశ్రమాల తయారీ పర్యావరణ ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి కూడా సహాయపడుతుంది.
  84. కింది చర్యలను పరిగణించండి.
  1. ఎయిర్‌ బ్యాగ్‌ల విస్తరణకు దారితీసే కారు క్రాష్‌/ఢీకొనడాన్ని తక్షణమే గుర్తించడం
  2. ల్యాప్‌ టాప్‌ ప్రమాదవశాత్తు కింద పడినప్పుడు హార్డ్‌ డ్రైవ్‌ తక్షణమే ఆగిపోతుంది
  3. పోర్ట్రెయిట్‌, ల్యాండ్‌ సేప్‌ మోడ్‌ మధ్య డిస్‌ ప్లే భ్రమణానికి దారితీసే స్మార్ట్‌ ఫోన్‌ వంపును గుర్తించడం
  పై చర్యల్లో యాక్సిలరోమీటర్‌ పనితీరు ఎంత అవసరం?
  ఎ) ఒకటి బి) రెండు
  సి) మూడు డి) ఏదీ కాదు
  సమాధానం: సి
  వివరణ:
• కార్‌ క్రాష్‌ లేదా ఢీకొన్న సమయంలో వంటి త్వరణంలో ఆకస్మిక మార్పులను గుర్తించడానికి వాహనాల్లో యాక్సిలెరోమీటర్‌లను ఉపయోగిస్తారు. ప్రయాణికులను రక్షించడానికి ఎయిర్‌ బ్యాగ్‌ల విస్తరణను ప్రేరేపిస్తుంది.
• ల్యాప్‌టాప్‌ ప్రమాదవశాత్తూ కింద పడినప్పుడు యాక్సిలెరోమీటర్‌ నష్టాన్ని నివారించడానికి హార్డ్‌ డ్రైవ్‌ ను వెంటనే ఆఫ్‌ చేయడం వంటి రక్షణ యంత్రాంగాన్ని ప్రేరేపిస్తుంది.
• యాక్సిలెరోమీటర్‌లను సాధారణంగా స్మార్ట్‌ ఫోన్‌లలో ఓరియంటేషన్‌లో మార్పులను గుర్తించడానికి ఉపయోగిస్తారు. స్మార్ట్‌ ఫోన్‌ వంపు తిరిగినప్పుడు యాక్సిలరోమీటర్‌ స్థానంలో మార్పును గుర్తించగలదు.
  85. రీసర్యులేటింగ్‌ ఆక్వాకల్చర్‌ సిస్టమ్‌లో బయో ఫిల్టర్‌ల పాత్రకు సంబంధించి కింది స్టేట్‌మెంట్‌లను పరిగణించండి.
  1. బయోఫిల్టర్‌లు తినని చేపల మేతను తొలగించడం ద్వారా వ్యర్థాలను శుద్ధి చేస్తాయి
  2. బయోఫిల్టర్‌లు చేపల వ్యర్థాల్లో ఉండే అమ్మోనియాను నైట్రేట్‌గా మారుస్తాయి
  3. బయోఫిల్టర్‌లు నీటిలోని చేపలకు పోషక పదార్థంగా భాస్వరంను పెంచుతాయి
  పైన ఇచ్చిన స్టేట్‌మెంట్‌లలో ఎన్ని సరైనవి?
  ఎ) ఒకటి బి) రెండు
  సి) మూడు డి) ఏదీ లేదు
  సమాధానం: బి
  వివరణ:
• బయోఫిల్టర్‌లు తినని చేపల ఫీడ్‌ను తొలగించడం ద్వారా వ్యర్థ చికిత్సను అందిస్తాయి: ఈ ప్రకటన సరైనది. వ్యర్థాలను శుద్ధి చేయడం ద్వారా రీసర్యులేటింగ్‌ ఆక్వాకల్చర్‌ సిస్టమ్‌ (RAS)లో బయోఫిల్టర్‌లు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. తినని చేపల ఫీడ్‌, ఇతర సేంద్రియ వ్యర్థాలతో పాటు వ్యవస్థలో పేరుకుపోతుంది.
• బయోఫిల్టర్‌లు ప్రయోజనకరమైన బ్యాక్టీరియాను కలిగి ఉంటాయి. ఇవి తినని చేపల మేత, ఇతర సేంద్రియ పదార్థాలను విచ్ఛిన్నం చేస్తాయి, తొలగిస్తాయి. నీటి నాణ్యతను నిర్వహించడానికి సహాయపడతాయి.
• బయోఫిల్టర్‌లు చేపల వ్యర్థాల్లో ఉండే అమ్మోనియాను నైట్రేట్‌గా మారుస్తాయి: ఈ ప్రకటన సరైనది. RASలోని బయోఫిల్టర్‌ల ప్రాథమిక విధుల్లో ఒకటి. విషపూరిత అమ్మోనియాను వ్యర్థంగా చేపల ద్వారా విసర్జించబడుతుంది. నైట్రిఫికేషన్‌ ప్రక్రియ ద్వారా తకువ హానికరమైన నైట్రేట్‌గా మార్చడం. బయోఫిల్టర్‌ లలోని ప్రయోజనకరమైన బ్యాక్టీరియా అమ్మోనియాను నైట్రేట్‌గా మారుస్తుంది. ఇది చేపలకు తకువ విషపూరితం.
• బయోఫిల్టర్‌లు నీటిలోని చేపలకు పోషక పదార్థంగా భాస్వరంను పెంచుతాయి: ఈ ప్రకటన సరైనది కాదు. బయోఫిల్టర్‌లు ప్రాథమికంగా RASలో వ్యర్థాల శుద్ధి, నైట్రిఫికేషన్‌ ప్రక్రియలపై దృష్టి సారిస్తాయి. అవి చేపలకు పోషక పదార్థంగా భాస్వరంను నేరుగా పెంచవు. బయోఫిల్టర్ల పాత్ర సేంద్రియ వ్యర్థాలను తొలగించడం, అమ్మోనియాను మార్చడం, భాస్వరం స్థాయిలను పెంచడం కాదు.
  86. అంతరిక్షంలో ఉన్న వస్తువులు: వివరణ
  1. సెఫీడ్స్‌ : అంతరిక్షంలో ధూళి,
  వాయువుతో కూడిన పెద్ద మేఘాలు
  2. నెబ్యులా : క్రమానుగతంగా ప్రకాశవంతంగా, మసకగా ఉండే నక్షత్రాలు
  3. పల్సర్లు: భారీ నక్షత్రాలు ఇంధనం అయిపోయి కూలిపోయినప్పుడు ఏర్పడే న్యూట్రాన్‌ నక్షత్రాలు
  పై జతల్లో ఎన్ని సరిగ్గా సరిపోలాయి?
  ఎ) ఒకటి బి) రెండు
  సి) మూడు డి) ఏదీ కాదు
  సమాధానం: ఎ
  వివరణ:
• సెఫీడ్స్‌ నిజానికి క్రమానుగతంగా ప్రకాశవంతం, మసకబారిన నక్షత్రాలు. అవి అంతరిక్షంలో ధూళి, వాయువుతో కూడిన భారీ మేఘాలు కాదు. కాబట్టి మొదటి జత తప్పుగా సరిపోలింది.
• నెబ్యులాలు వాస్తవానికి అంతరిక్షంలో దుమ్ము, వాయువుతో కూడిన భారీ మేఘాలు. కాబట్టి రెండో జత తప్పుగా సరిపోలింది.
• పల్సర్లు న్యూట్రాన్‌ నక్షత్రాలు. ఇవి భారీ నక్షత్రాలు ఇంధనం అయిపోయి కూలిపోయినప్పుడు ఏర్పడతాయి. కాబట్టి మూడో జత సరిగ్గా సరిపోలింది.
• అందువల్ల పైన పేరొన్న జతల్లో ఒకటి మాత్రమే సరిగ్గా సరిపోలింది. సరైన సమాధానం ఒకటి మాత్రమే.
  87. కింది వాటిలో ఏ దేశానికి సొంత ఉపగ్రహ నావిగేషన్‌ సిస్టమ్‌ ఉంది?
  ఎ) ఆస్ట్రేలియా బి) కెనడా
  సి) ఇజ్రాయెల్‌ డి) జపాన్‌
  సమాధానం: డి
  వివరణ:
• ఇచ్చిన ఎంపికల్లో జపాన్‌ క్వాసి-జెనిత్‌ శాటిలైట్‌ సిస్టమ్‌ (QZSS) అని పిలిచే దాని సొంత ఉపగ్రహ నావిగేషన్‌ సిస్టమ్‌ను కలిగి ఉంది. QZSS అనేది జపాన్‌, ఆసియా-ఓషియానియా ప్రాంతంలో గ్లోబల్‌ పొజిషనింగ్‌ సిస్టమ్‌ (GPS)ను పెంపొందించడానికి, మెరుగుపరచడానికి రూపొందించిన ఉపగ్రహ-ఆధారిత స్థాన వ్యవస్థ. ఇది మెరుగైన పొజిషనింగ్‌, నావిగేషన్‌, టైమింగ్‌ సేవలను అందిస్తుంది. QZSSను జపాన్‌ ప్రభుత్వం నిర్వహిస్తుంది.
• ఆస్ట్రేలియా, కెనడా, ఇజ్రాయెల్‌కు సొంత ఉపగ్రహ నావిగేషన్‌ సిస్టమ్‌లు లేవు.
  88. కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి.
  1. బాలిస్టిక్‌ క్షిపణులు వాటి విమానాల అంతటా సబ్‌ సోనిక్‌ వేగంతో జెట్‌-ప్రొఫైల్‌ చేయబడతాయి. అయితే క్రూయిజ్‌ క్షిపణులు రాకెట్‌తో నడిచే ప్రారంభ దశలో మాత్రమే ఉంటాయి
  2. అగ్ని-V ఒక మధ్యస్థ-శ్రేణి సూపర్‌ సోనిక్‌ క్రూయిజ్‌ క్షిపణి. అయితే బ్రహ్మోస్‌ ఘన ఇంధనంతో కూడిన ఖండాంతర బాలిస్టిక్‌ క్షిపణి
  పైన ఇచ్చిన స్టేట్‌ మెంట్‌లలో ఏది సరైనది?
  ఎ) 1 బి) 2
  సి) 1, 2 డి) ఏదీ కాదు
  సమాధానం: డి
  వివరణ:
• స్టేట్‌మెంట్‌ 1 తప్పు: క్రూయిజ్‌ క్షిపణులు వాటి విమానాల అంతటా సబ్‌ సోనిక్‌ వేగంతో జెట్‌-ప్రొపెల్‌ చేయబడతాయి. అయితే బాలిస్టిక్‌ క్షిపణులు రాకెట్‌తో నడిచేవి. విమానం ప్రారంభ దశలో మాత్రమే ఉంటాయి.
• స్టేట్‌మెంట్‌ 2 తప్పు: అగ్ని-V అనేది 5,000 కి.మీ కంటే ఎకువ పరిధి కలిగిన అంతర్‌-ఖండాంతర బాలిస్టిక్‌ క్షిపణి (ICBM).

కె.భాస్కర్‌ గుప్తా
బీసీ స్టడీసర్కిల్‌,