Biology JL-DL Special | కనిపించని జీవులు.. వ్యాధుల కేంద్రాలు

వైర‌స్ వ్యాధులు

వైరస్‌లు కంటికి కనిపించని హానికర సూక్ష్మజీవులు. వీటి వల్ల అనేక ప్రమాదకర సంక్రమిక, అసంక్రమిక వ్యాధులు
సంభవిస్తాయి. ఇవి ఎక్కువగా పరాన్నజీవనం, సహజీవనం గడిపే సూక్ష్మజీవులు. ఈ నేపథ్యంలో వైరస్‌ల వల్ల కలిగే వ్యాధులు, సంక్రమణ, లక్షణాల గురించి సంక్షిప్తంగా తెలుసుకుందాం..

• వైరస్‌ల అధ్యయనం- వైరాలజీ
• వీటిని కనుగొన్నది- ఇవనోవ్‌స్కీ
• వైరస్‌ అనే పదానికి లాటిన్‌ భాషలో అర్థం- విషం
• ఇవి అతిసూక్ష్మ జీవులు. కాబట్టి వీటిని ఎలక్ట్రాన్‌ మైక్రోస్కోప్‌లో మాత్రమే చూడగలుగుతాం.
• ఇవి జీవి దొరికినప్పుడు సజీవంగా ఉండి, అందుబాటులో లేనప్పుడు వాతావరణంలో స్ఫటికాల రూపంలో ఉంటాయి. వీటినే అవికల్ప పరాన్నజీవులు లేదా విరియాన్‌ అంటారు.
• వీటికి కణ నిర్మాణం లేదు. కేవలం కేంద్రకామ్లం (DNA, RNA), దాని చుట్టూ ప్రొటీన్‌ తొడుగు ఉంటుంది.
• ఇవి రసాయనికంగా న్యూక్లియో ప్రొటీన్స్‌.
• జంతు వైరస్‌లలో DNA ఉండగా వృక్ష వైరస్‌లలో RNA ఉంటుంది.
  నోట్‌: హెచ్‌ఐవీ అనే జంతు వైరస్‌లో మాత్రం RNA ఉం టుం ది.
• కేవ లం ప్రొటీన్‌ తొడు గు మాత్రమే కలిగి ఉండి కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థను బలహీనపరిచే వైరస్‌ను ప్రయాన్‌ అంటారు.

వైరస్‌ వల్ల వచ్చే వ్యాధులు

జలుబు- రైనో వైరస్‌
ఆటలమ్మ- వారిసెల్లా
మశూచి- వారియోలా
తట్టు- పారామిక్సో వైరస్‌
పోలియో (పక్షవాతం)- పోలియో వైరస్‌

• ఆటలమ్మ, మశూచి, తట్టు వ్యాధుల వల్ల చర్మంపై దద్దుర్లు ఏర్పడతాయి.
  గవద బిళ్లలు- మిక్సో వైరస్‌: ఈ వైరస్‌ పెరోటిడ్‌ అనే లాలాజల గ్రంథులకు ఇన్ఫెక్షన్‌ కలిగిస్తుంది.
  చికున్‌ గున్యా- ఆల్ఫా వైరస్‌: ఆఫ్రికా ఖండంలోని కెన్యా దేశంలో స్వాహిని భాషలో దీనికి అర్థం వంగి నడవటం.
• దీని వల్ల తవ్ర జ్వరం కండర నొప్పులు కలుగుతాయి.
  డెంగీ- ఫ్లావి వైరస్‌: ఇది రక్త ఫలకికలను విచ్ఛిత్తి చేస్తుంది. తీవ్ర జ్వరం, ఒళ్లు నొప్పులు, తలనొప్పి, చర్మంపై దద్దుర్లు, ముక్కు, చిగుళ్ల నుంచి నీరు కారుతుంది.
  హెపటైటిస్‌ (పచ్చ కామెర్లు)- హెపటైటిస్‌-బి వైరస్‌: ఇది తల్లి నుంచి శిశువుకు, రక్తమార్పిడి ద్వారా, కలుషిత నీటి ద్వారా వ్యాప్తి చెందుతుంది. దీని వల్ల కాలేయం తన విధులను పూర్తి స్థాయిలో నిర్వర్తించదు.
  రేబిస్‌- రాబ్డో వైరస్‌: పిచ్చి కుక్క, పిల్లి కాటు వల్ల ఈ వైరస్‌ శరీరంలోకి ప్రవేశించి కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. దీని వల్ల కొందరు నీటిని చూస్తే భయపడిపోతుంటారు. ఈ స్థితిని హైడ్రోఫోబియా అంటారు.
  సార్స్‌- కరోనా వైరస్‌: ఇది శ్వాస వ్యవస్థకు సంబంధించిన తీవ్ర వ్యాధి. దీని వల్ల జ్వరం, తలనొప్పి, పొడిదగ్గు వస్తుంది.
  క్యాన్సర్‌- ఆంకోవైరస్‌: దీని అధ్యయనాన్ని ఆంకాలజీ అంటారు. జన్యువులు నియంత్రించే కణవిభజన అదుపుతప్పడం వల్ల క్యాన్సర్‌ అనే గడ్డలు ఏర్పడతాయి. దీనికి కారణం జన్యువుల్లో మార్పులు (ఉత్పరివర్తనాలు).
  ఫ్లూ- ఫ్లూ వైరస్‌: ఇది ఊపిరితిత్తుల సంబంధిత వ్యాధి. ఇది రెండు రకాలు. అవి..
  బర్డ్‌ ఫ్లూ- H5N1 వైరస్‌: దీన్నే SVM ఇన్‌ఫ్లూయెంజా అంటారు.
  స్వైన్‌ఫ్లూ-H1N1 వైరస్‌: ఈ ఫ్లూకి ఇచ్చే మందులు టామి ఫ్లూ, నాట్‌ ఫ్లూ, రెలింగా.

ఎయిడ్స్‌- హెచ్‌ఐవీ/రిట్రో వైరస్‌

• ఇది లైంగికంగా, రక్తమార్పిడి ద్వారా, తల్లి నుంచి శిశువుకు సంక్రమిస్తుంది.
• దీని వల్ల శోషరస గ్రంథుల వాపు. ఎక్కువగా చెమటలు పట్టడం. బరువు, జ్ఞాపకశక్తి తగ్గడం. వ్యాధి నిరోధక శక్తి తగ్గడం వంటివి సంభవిస్తాయి.
• దీనికి పూర్తి చికిత్స లేదు. కానీ జిడోమ్రడిన్‌, అజోడైథైమిడిన్‌ అనే మందులను ఉపయోగించి చేసే చికిత్సను యాంటీ రిట్రోవైరస్‌ థెరపీ అంటారు.
• దీనికి వ్యాక్సిన్‌ కనుక్కోలేకపోవడానికి కారణం వైరస్‌లోని పాలిమార్ఫిజం (బహురూపకత) అంటే రూపాన్ని మార్చుకోవడం.
  వ్యాధి నిర్ధారణ పరీక్షలు: ఎలీసా, వెస్ట్రన్‌బ్లాట్‌, పీసీఆర్‌
• ప్రపంచ హెచ్‌ఐవీ వ్యాధిగ్రస్థుల్లో అత్యధికులు గల దేశాలు- సౌతాఫ్రికా, నైజీరియా, ఇండియా
  మెదడువాపు (జపనీస్‌ ఎన్‌సెఫలైటీస్‌)- ఆర్బో వైరస్‌: ఇది 12 సంవత్సరాల్లోపు పిల్లల్లో పందుల వల్ల వ్యాప్తి చెందే వ్యాధి. దీనికి ఇచ్చే మందులు బెల్లడోనా.

బ్యాక్టీరియా వల్ల కలిగే వ్యాధులు

• వీటిని మొదటగా మైక్రోస్కోప్‌ను ఉపయోగించి కనుగొన్నది లీవెన్‌హుక్‌ (1674).
• కాబట్టి ఆయనను ఫాదర్‌ ఆఫ్‌ మైక్రోస్కోపి అంటారు.
• ఇవి అన్ని ప్రదేశాల్లో నివసిస్తాయి.
• వీటిని కేంద్రకపూర్వ జీవులు అంటారు. అంటే వీటి లోపల ఉండే క్రోమోజోమ్‌లను ఆవరించి కేంద్రక త్వచాలు ఉండవు.
• వీటి కణ కవచం మ్యూకోపప్టైడ్‌తో ఏర్పడుతుంది.
• వీటిలో చలనానికి సహాయపడేవి కశాభాలు.
• వీటి లోపల ఉండే ఉంగరాకారపు డీఎన్‌ఏ ముక్కలను ప్లాస్మిడ్స్‌ అంటారు. వీటిని బయోటెక్నాలజీ లేదా జెనెటిక్‌ ఇంజినీరింగ్‌ శాస్త్ర పరిశోధనలో ఉపయోగిస్తారు.
• దీని బహిర్గత క్రోమోజోమ్‌ను న్యూక్లియాయిడ్‌ అంటారు.
  కలరా : విబ్రియో కలరా (బ్యాక్టీరియా)
• దీనివల్ల శరీరంలోని నీరు, లవణాలు కోల్పోతారు (డీ హైడ్రేషన్‌). కాబట్టి తీవ్రదాహం కలుగుతుంది.
• దీన్ని పూరించడానికి ORS (Oral Rehydration Solution) ఇవ్వాలి.
• ORSలో చక్కెర, సోడియం, క్లోరైడ్‌ లవణాలు లభిస్తాయి.
  టైఫాయిడ్‌ : సాల్మోనెల్లా టైఫి.
• ఇది చిన్నపేగుకు సంబంధించిన వ్యాధి.
• దీని వల్ల తీవ్ర జ్వరం, తలనొప్పి, నాలుకపై పూత ఏర్పడుతుంది.
• దీన్ని నిర్ధారించే పరీక్ష- వైడల్‌ పరీక్ష
  న్యుమోనియా : డిప్లోకోకస్‌ న్యుమోనియే
• ఇది ఊపిరితిత్తుల్లో శ్లేష్మం లేదా జిగట పదార్థం పేరుకుపోయి శ్వాసకు ఇబ్బంది కలిగించే వ్యాధి.
  డిఫ్తీరియా : కొరినీ బ్యాక్టీరియం డిఫ్తీరియే
• ఇది గొంతుకు సంబంధించిన తీవ్ర నొప్పి.
  పెర్టుసిస్‌ : బోర్డుటెల్లా పెర్టుసిస్‌
• దీన్ని కొరింత దగ్గు లేదా Whooping Cough అని పిలుస్తారు.
• ఇది దగ్గుతో కూడిన వ్యాధి.
  టెటానస్‌ : దీన్ని ధనుర్వాతం అని కూడా పిలుస్తారు.
• క్లాస్ట్రీడియం టెటాని అనే బ్యాక్టీరియా వల్ల సంభవిస్తుంది.
• ఈ జీవి తుప్పు పట్టిన ఇనుము, దుమ్ము ద్వారా, గాయాల ద్వారా శరీరంలోపలికి ప్రవేశించి జ్వరం, దవడ కండరాలను పట్టి వేస్తుంది. కాబట్టి Locked Jaw అంటారు.
• దీనికి ఇచ్చే మందు- టీటీ (టెటానస్‌ టాక్జోలిన్‌)
  క్షయ : మైకో బ్యాక్టీరియం ట్యుబర్‌క్యులోసిస్‌.
• టీబీ నిశ్శబ్ద హంతకి.
• దీని వల్ల జ్వరం, దగ్గు, అలసట, నీరసం కలుగుతుంది.
  కుష్టు : మైకో బ్యాక్టీరియం లెప్రే.
• దీని వల్ల శరీరం స్పర్శాగుణం కోల్పోతుంది.
• దీనికి చేసే చికిత్స MFT (Multi Drug Therapy)
  ఆంథ్రాక్స్‌ : బాసిల్లస్‌ ఆంథ్రాసిస్‌.
• ఇది పశువులు, మేకలు, గొర్రెల మాంసం, పాల ద్వారా శరీరంలోకి ప్రవేశిస్తుంది.
• దీని వల్ల రక్తం, కండరాలు ఇబ్బందులకు గురవుతాయి.
  ప్లేగు : పాశ్చరెల్లా పెస్టిస్‌
• ఇది ఎముకల ద్వారా వ్యాప్తి చెందే వ్యాధి.
• దీనికి ప్రపంచంలో మొదటిసారిగా టెట్రాసైక్లిన్‌ అనే అద్భుత ఔషధాన్ని తయారు చేసినందుకు ఎల్లాప్రగడ సుబ్బారావును అద్భుత ఔషధ సృష్టికి మంత్రగాడు అంటారు.
  బొట్యులిజం : క్లాస్ట్రీడియం బొట్యులిజం
  గనేరియా : నిస్సెరా గనెరా
  సిఫిలిస్‌: ట్రిపనోమా పల్లిడం
  నోట్‌: ఎయిడ్స్‌, గనేరియా, సిఫిలిస్‌లు లైంగికంగా సంక్రమిస్తాయి. కాబట్టి వీటిని Sexual Transmitted Diseases అంటారు.
  మెనింజైటిస్‌ : నిస్సెరా మెనింజైటిస్‌
• ఇది మెదడు సంబంధిత వ్యాధి.
• దీనికి ప్రపంచంలో మొదటిసారి తయారు చేసిన కృత్రిమ డ్రగ్‌- ప్రాంటోజిల్‌

ప్రొటోజోవాల వల్ల కలిగే వ్యాధులు

మలేరియా: ప్లాస్మోడియం

• ఈ జ్వరం ప్లాస్మోడియం ద్వారా వస్తుందని ప్రయోగ పూర్వకంగా వివరించిన శాస్త్రవేత్త- రోనాల్డ్‌ రాస్‌
• ఈయనకు 1901లో వైద్యశాస్త్రం విభాగంలో నోబెల్‌ ప్రైజ్‌ వచ్చింది.
• ఈ జీవి ప్రతి రెండు రోజులకోసారి రక్తంలోకి హిమోజాయిన్‌ అనే విష పదార్థాలను విడుదల చేయడం వల్ల చలితో కూడిన జ్వరం, మెదడులోని రక్తనాళాల విచ్ఛిత్తి, కోమా కలుగుతుంది.
• దీనికి ఇచ్చే మందులు- క్వినైన్‌, క్లోరోక్విన్‌
  అతినిద్ర వ్యాధి: ట్రిపనోసోమా
• ఇది మెదడును నిస్తేజం చేయడం వల్ల గరిష్ఠంగా 20 సంవత్సరాల వరకు నిద్రలోనే ఉండే అవకాశం ఉంటుంది.
  కాలా అజార్‌: లీష్మానియా
• దీని వల్ల జ్వరంతో కూడిన నలుపు రంగు మచ్చలు చర్మంపై ఏర్పడతాయి.
  అమీబియాసిస్‌ (జిగట విరేచనాలు): ఎంటామీబా హిస్టోలిటికా:
• ఇది పేగులో నివసించి కణజాలాలను విచ్ఛిత్తి చేయడం వల్ల కడుపునొప్పి, రక్తంతో కూడిన విరేచనాలు కలుగుతాయి.

హెల్మింథిస్‌ జీవుల వల్ల కలిగే వ్యాధులు

ఫైలేరియాసిస్‌ (బోదకాలు): ఉకరేరియా

• ఇది కాళ్లు, చేతుల్లోని శోషరస గ్రంథులను వాపునకు గురి చేస్తుంది.
• దీనికి మందు డై ఇథైన్‌ కార్బోమజైన్‌.
  ఆస్కారియాసిస్‌: ఆస్కారిస్‌ (ఏలిక పాము)
• ఇది పేగులో నివసిస్తుంది.
• పేగులో రోజుకు రెండు లక్షల వరకు గుడ్లను పెడుతుంది. దీని వల్ల ఆహార సరఫరాకు అడ్డుపడి పోషకాహార లోపం కలుగుతుంది.
• ఈ అపస్థితి చిన్నపిల్లల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
  టీనియాసిస్‌: టీనియా సోలియం
• ఇది పంది మాంసం ద్వారా మానవుల శరీరంలోకి ప్రవేశిస్తుంది.
• దీన్ని నివారించడానికి పంది మాంసాన్ని బాగా ఉడికించి తినాలి.

టాపర్స్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌,
దిల్‌సుఖ్‌నగర్‌, హైదరాబాద్‌