Indian History – Groups Special | మలి వేద కాలం నాటి రాజకీయ వ్యవస్థ

• మలి వేద కాలంలో రాజు అధికారం పెరిగింది. అంతకుముందు రాజును కంట్రోల్‌ చేసే సభ, సమితిల ప్రాధాన్యం తగ్గిపోయింది.
• సభ, సమితిల్లో రాజబంధువులు, బ్రాహ్మణులు, ధనికులు వాటిపై పెత్తనం చెలాయించేవారు. విధాత అనే సభ పూర్తిగా అదృశ్యమయ్యింది.
• సభల్లో స్త్రీలు పాల్గొనడం నిషేధించడమైంది. రుగ్వేదంలో తెగలోని సభ్యులందరూ (ఆడ, మగ) సభలో సభ్యులుగా ఉండేవారు.
• రాజులు తెగలపై పెత్తనం చేసి, ప్రాంతాల మీద అధికారం చెలాయించే స్థితికి ఎదిగారు.
• ప్రాంతీయ రాజ్యాల ఏర్పాటుతో ప్రజలు తమ విధేయతను తెగ కంటే ప్రాంతానికే చూపేవారు.
• మలి వేద కాలం నాటికి ఒక ప్రాంతంలో నివాసం ఏర్పర్చుకొన్న తెగ పేరు మీదుగా ఆ ప్రాంతానికి పేరు వచ్చింది. ఉదాహరణకు ‘పాంచాల’ అనే తెగ పేరు మీదుగా ఆ ప్రాంతానికి ఆ పేరు వచ్చింది.
• మొదటి సారిగా ప్రాంతాన్ని సూచిస్తూ రాష్ట్రం అనే పదం ఈ కాలంలో ఉపయోగించారు. రాజరికం వంశపారంపర్యమైంది.
• తన పలుకుబడిని పెంచుకొనేందుకు రాజు మూడు రకాలైన యాగాలు చేసేవాడు.
• 1) రాజసూయ యాగం- దీనివల్ల తమకు అత్యున్నతమైన శక్తి వస్తుందని నమ్మేవారు.
• 2) అశ్వమేధ యాగం- రాజు తన గుర్రం ఆటంకం లేకుండా తిరిగినంత మేర తన రాజ్యంగా భావించారు.
• 3) వాజపేయ యాగం- ఇందులో జరిగే పందెంలో రాజు రథం అతడి బంధువుల రథాన్ని జయించాలి.
• పూజారి, సేనాని, పట్టపురాణి, ఇత్యాదుల విధులను నిర్వహించే 12 మంది రత్నిన్‌ అనే అధికారులు ఉన్నట్లు తెలుస్తుంది. ఈ రత్నిన్‌లలో సంగ్రహత్రి ముఖ్యుడు. ఈ కాలం నాటికి పన్నులు వసూలు చేయడం అమల్లోకి వచ్చింది. ఈ కాలం నాటికి కూడా రాజుకు స్థిరమైన సైన్యం లేదు. తెగల సైన్యం మీదనే ఆధారపడి ఉండేవాడు.

• రుగ్వేద కాలం నాటి ప్రధాన దేవతలైన ఇంద్రుడు, అగ్ని మలివేద కాలంలో ప్రాధాన్యం కోల్పోయారు. మలివేద కాలం లో సృష్టికర్త అయిన ప్రజాపతికి అత్యంత ముఖ్య స్థానం ఇచ్చారు.
• పశువుల దేవత అయిన రుద్రుడికి ప్రాధాన్యం పెరిగింది.
• దైవత్వానికి చిహ్నంగా కొన్ని వస్తువులను పూజించడం ప్రారంభమైంది.
• విగ్రహారాధన లక్షణాలు కూడా ఈ కాలంలో మొదలయ్యాయి.
• సమాజం 4 వర్గాలుగా చీలిపోయిన తర్వాత వర్గాలకు సొంత దేవతలు ఏర్పడ్డారు. శూద్రులకు పశుపాలకుడైన పుషన్‌ దేవుడయ్యాడు.
• రుగ్వేద కాలంలో లేని కర్మకాండలు యజ్ఞాలు చేసేటప్పుడు జంతువులను బలి ఇవ్వడం ప్రారంభమైంది. అందుకే ఈ కాలంలో ఇంటికి వచ్చే అతిథిని ‘గోఘ్న’ అని పిలిచారు. అంటే గో మాంసం ఆరగించేవాడు అని అర్థం.
• యజ్ఞాలు చేసే వ్యక్తిని యజమానుడు అనేవారు. యజ్ఞం ఫలితం బాగా రావాలంటే మంత్రాలను తప్పులేకుండా ఉచ్ఛరించాలని నమ్మేవారు.
• ఈ సూత్రాలు, కర్మకాండలు యజ్ఞాలు అనే వాటిని బ్రాహ్మణులు అనే పురోహితులు సృష్టించి వాటి మీద తమ గుత్తాధిపత్యం ప్రకటించుకున్నారు. అంటే మిగతా వారు వీటిని నిర్వహించకూడదు.
• రాజసూయ యాగం చేసినప్పుడు ప్రధాన పురోహితుడికి 2 లక్షల 40 వేల గోవులను దక్షిణగా ఇచ్చినట్లు తెలుస్తుంది.
• గోవులతో పాటు బంగారాన్ని, గుర్రాలను, బట్టలను దక్షిణగా ఇచ్చేవారు. భూమిని దక్షిణగా ఇవ్వలేదు. క్రీ.పూ. 600 ప్రాంతంలో అంటే వేద యుగం చివరి దశలో పురోహితుల ఆధిపత్యానికి, యజ్ఞయాగాదులకు పాంచాల, విధేహ రాజ్యాల నుంచి వ్యతిరేకత వచ్చింది. ఈ ప్రాంతాల్లో ఉపనిత్తులు రచించారు. ఉపనిషత్తులు అనేవి సరైన విశ్వాసం, సరైన విజ్ఞానం, ఆత్మ జ్ఞానం ఉండాలని తెలిపాయి.
• ఉపనిషత్తులను వేదయుగం చివర రాశారు. కాబట్టి ఈ ఉపనిషత్తులను వేదాంతాలు అని కూడా అంటారు.
• మలివేద కాలం నాటికి పశుపాలన మీద ఆధాపడిన రుగ్వేద సమాజం వ్యవసాయక సమాజంగా పరిణామం చెందింది. ఈ పరిణామానికి ముఖ్య కారణం ఇనుము కనుక్కోవడం. ఇనుము ద్వారా అడవులను నరికి సాగు భూములుగా మార్చుకొని వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను పెంచారు. పెద్ద స్థాయిలో రాజ్యవ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయలేకపోయారు. ఇందుకు కారణం సైన్యాన్ని, ఉద్యోగులను పోషించడానికి పెద్ద స్థాయిలో వారికి పన్నులు రాకపోవడమే.

• మలివేద కాలంలో విద్య గురుకులాల్లో జరిగేది. గురువులు వేద, ఇతిహాస, పురాణ, వ్యాకరణ, గణిత, ఖగోళ, నీతి శాస్ర్తాల్లో బోధన జరిగేది.
• విద్యార్జన అనంతరం సమావర్తనం (డిగ్రీ పట్టా) అనే ఉత్సవంలో విద్యార్థి స్నానం చేసి విద్యను పూర్తి చేసుకునేవాడు.
• మలివేద కాలంలో గార్గి, లోపాముద్ర, మైత్రేయి, మమత వంటి వారు విద్యనభ్యసించి సాహిత్యంలో పాలుపంచుకున్నారు.
• మలివేద కాలం నాటి రాజు ఏక్‌రాట్‌, సామ్రాట్‌, చక్రవర్తి వంటి బిరుదులు ధరించాడు. ఈ కాలంలో పణ, కర్షాపణ, పాద వంటి నాణాలు ఉపయోగించారు.
• వరి, గోధుమలతో పాటు బార్లీ, చిక్కుడు, నువ్వులను పండించేవారు.
• ఈ కాలంలో ప్రజాపతి, విష్ణువు వంటి దేవతలు ప్రాధాన్యాన్ని పొందారు.
• మత అంశాల్లో కర్మ సిద్ధాంతం, ఆత్మ పునర్జన్మ సిద్ధాంతం ముందుకు వచ్చాయి.
• ఉపనిషత్తులు, యజ్ఞాలు, జంతు బలులను వ్యతిరేకించి జ్ఞానానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చాయి. మహాభారతాన్ని పంచమవేదం అని అంటారు.
• ఉపనిషత్తుల తర్వాత హిందువుల సిద్ధాంతాలు, నమ్మకాలకు మూలాధారం భగవద్గీత.
• ఉపనిషత్తులు 108 ఉన్నాయి. ఇందులో చాందోగ్య ఉపనిషత్తు, బృహదారణ్యక ఉపనిషత్తులను అన్నింటికంటే ముందే రచించారు.
• ఉపనిషత్తుల ముఖ్య సందేశం తత్వం అసి.
• ఉపనిషత్తుల కాలంలో జనక మహారాజు కొలువులో యాజ్ఞవల్క్యుడు అనే ఆచార్యుడు ఉన్నాడు. అతనికి మైత్రేయి, కాత్యాయిని అనే ఇద్దరు భార్యలు ఉన్నారు.
• వశిష్ట, అగస్థ్య, దీర్ఘతమసు, కణ్హుడు, అంగీరసుడు వంటి ఆచార్యులు అనార్యులు. వీరు శూద్రులైనప్పటికీ తమ వేద జ్ఞానంతో బ్రాహ్మణులుగా గుర్తింపు పొందారు.
• గ్రామాధిపతిని గ్రామీన్‌ అని అన్నారు.
• ఐతరేయ బ్రాహ్మణంలోని బ్రాహ్మణాలు ఇతరుల నుంచి దానాలు పొందవచ్చని, వైశ్యులు పన్నులు చెల్లించాలని, శూద్రులు ఉన్నత వర్గాలకు సేవ చేయాలని తెలిపింది.
• మలివేద కాలంలో పన్నుల అధికారిని భాగదూష అని పిలిచేవారు.
• ట్రెజరర్‌ను సంగ్రహత్రి అనేవారు.
• క్షాత్రి అంటే రాజుకు గొడుగు పట్టేవాడు. సూత అంటే రాజు రథాన్ని నడిపేవాడు. సేనాని అంటే సైన్యాధ్యక్షుడు. సైన్యాన్ని నడిపేవాడు.
• శతపతి అంటే వంద గ్రామాలపై అధిపతి. స్థపతి అంటే రాజ్యానికి దూరంగా ఉండే ప్రాంతాలకు గవర్నర్‌.
• అధ్యక్షాస్‌, సభాసద్స్‌, గ్రామ్యావధిన్స్‌  అంటే న్యాయాధికారులు. ప్రజాపతి ముఖ్యదేవుడు.
• విష్ణు- రక్షకుడు, ఉషాన్‌- శూద్రుల దేవుడు.
• శతపథ బ్రాహ్మణం ప్రకారం విధేహ, మాతలి సరస్వతి నది నుంచి అగ్నిని విధేహ వరకు తీసుకుపోయాడు (అంటే పశ్చిమ ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ఆర్య సంస్కృతిని బీహార్‌లోని విధేహ వరకు విస్తరింపజేసినవాడు).
• ఆర్యులు తమ సంస్కృతిని పాటించని వారిని వ్రత్యులు, కిరాతులు అని పిలిచారు. (వీరు ప్రధానంగా మగధ ప్రాంతంలో ఉన్నారు).
• ఉపనిషత్తులు రాసిన యాజ్ఞవల్క్యుడు విధేహ రాజైన జనకుడి వద్ద ఉన్నాడు.
• కాశీని పరిపాలించిన అజాత శత్రువు మరొక తత్వ ఆలోచన కలిగిన చక్రవర్తి.
• మలివేద కాలంలో వస్తు మార్పిడికి నిష్క, శతమాన అనే బంగారు నాణాలు వాడారు.
• వైశ్యులను బలికృత్‌ లేక బలిహృత్‌ అని అన్నారు. అందుకు కారణం ఆర్యుల కాలంలో బలి అనే పన్ను చెల్లించేది వైశ్యులు మాత్రమే.
• ఆర్యుల కాలంలో బ్రాహ్మణులు, శూద్రులకు పన్ను విధించలేదు. క్షత్రియులకు పన్ను మినహాయింపు ఇచ్చారు.
• చేతివృత్తుల్లో రథకార (రథాలు తయారు చేసేవాడు), తక్షన్‌ (కార్పెంటర్‌) అనే ఇద్దరు సాంఘికంగా తక్కువ వర్గానికి చెందిన వారి అవసరాలు రాజుకు ఉన్నాయి. కాబట్టి వారికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
• అధర్వణ వేదంలో విశమత అనే రాజు ఉండేవాడని, అతను రైతు కూలీలను పీడించుకు తిన్నాడని తెలిపారు.
• రుగ్వేద కాలంలో అగ్నిని పూజించినట్లు ఉన్న అగ్ని పొయ్యిల ఆధారాలు అత్రాంజిఖేరలో బయల్పడ్డాయి.
• రుగ్వేద కాలంలో అతిథిని గోఘ్న అని పిలిచేవారు. గోఘ్న అంటే గోవు మాంసం తినేవాడు. మరికొన్నిచోట్ల అగన్య అని తెలిపారు. అగన్య అంటే తినకూడనిది. అంటే పాలిచ్చే గోవులను తినకూడదని అర్థం.