ఇంటర్నెట్ ఆఫ్ థింగ్స్ అంటే తెలుసా?

సైన్స్ ద్వారా ఎన్నో అద్భుతాలు సృష్టించవచ్చు. సృష్టికే ప్రతిసృష్టి చేస్తున్నారు. అదే సైన్స్ గొప్పతనం. ఒక యంత్రం కూడా మనిషిలా ఆలోచించి మనిషి అవసరాలను తీరుస్తుంటే అది ఇంకా గొప్ప అద్భుతం.
-ఈ ప్రపంచం మనిషి అవసరాలను తీర్చగలదు. కానీ కోరికలను ఎప్పటికీ తీర్చలేదు. అందుకే సైన్స్ మానవరూపంలో పుట్టి మానవుని అవసరాలను తీరుస్తుంది.
-ఈ సృష్టిలో నుంచి పుట్టుకొచ్చిందే ఇంటర్నెట్ ఆఫ్ థింగ్స్. ఇంటర్నెట్ ఆఫ్ థింగ్స్ కేవలం మిషన్ నుంచి మిషన్ కమ్యూనికేషన్ మాత్రమే కాదు. దీని పారిశ్రామిక విప్లవాన్ని 4.0గా అభివర్ణిస్తారు. ఇంతకుముందు పారిశ్రామిక విప్లవం 3.0 అంటే టెక్నాలజీ ఎంతో అభివృద్ధి చెంది కంప్యూటర్లు స్థూలస్థాయి నుంచి సూక్ష్మస్థాయికి చేరాయి. 1946లో మొదటి కంప్యూటర్ అయిన ENIAC ఒక పెద్ద గది అంతా ఉండేది. ఈ రోజు ఆ పరికరం మన చేతిలో ఇమిడిపోయేంత సూక్ష్మంగా తయారైంది.
-ఇప్పుడు పారిశ్రామిక విప్లవం 4.0తో ముఖ్యమైంది. కృత్రిమ మేధస్సు ఇది అచ్చం మనిషి ఏవిధంగా ఆలోచిస్తాడో అదేవిధంగా పనిచేస్తుంది. మనిషి అవసరాలను ముందుగానే గుర్తించి వాటిని పూర్తిచేస్తుంది.
-Internet of Things (IOT) అనేది వీధి విద్యుత్ దీపాల నుంచి సముద్రయానం, పోర్టు వరకు ప్రతి అంశాన్ని స్మార్ట్‌గా తయారుచేయడం. మన నిరంతర జీవితంలో వాడే వస్తువులు ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానమైతే, వస్తువులు ఒకదానితో ఒకటి ముచ్చటించుకుంటే, సమన్వయంతో సులభంగా పనిచేస్తే శాస్త్ర సాంకేతిక పరిజ్ఞానం విశిష్ఠమైన స్థాయికి చేరుతుంది. ఇనుములో ప్రోగ్రామ్ చేసి మెదడును పెట్టిన్లయితే అదే ఇంటర్నెట్ ఆఫ్ థింగ్స్.
-ఈ ఐఓటీ ద్వారా డేటాను సేకరించడం, అనుసంధానం చేయడం, మనిషి ఉపయుక్తంగా డేటాను వాడటాన్ని స్మార్ట్‌నెస్ అంటారు. ఐఓటీ అనేది ఒకే ఒక పరిజ్ఞానం కాదు, అనేక పరిజ్ఞానాల సమ్మేళనం. ఇప్పుడు మనం వాడే కంప్యూటర్లు మనలాగే ఆలోచించి మన సహాయం లేకుండా సేకరించిన డేటాను ట్రాక్ చేయగలిగి కచ్చితంగా లెక్కించగలిగితే మనుషుల ద్వారా జరిగే వ్యర్థాలు, నష్టాలు, ఖర్చులను గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు.

IOT
-ఇంటర్నెట్ అనేది భౌతిక పరికరాలు, వాహనాలు కనెక్ట్ చేసిన పరికరాలు. స్మార్ట్ పరికరాలు, భవనాలు, ఎలక్ట్రానిక్స్, సాఫ్ట్‌వేర్, సెన్సార్లు, యాక్టివేటర్లు, నెట్‌వర్క్‌లతో పొందుపర్చిన ఇతర అంశాల ఇంటర్నెట్ వర్కింగ్.

చరిత్ర
-2016 నాటికి అంశాల అంతర్‌దృష్టి కారణంగా పలు సాంకేతికత కలయికతో అన్ని వైర్‌లెస్ కమ్యూనికేషన్, రియల్ టైమ్ అనలిటిక్స్, మెషీన్ లెర్నింగ్, సెన్సార్స్, ఎంబెడెడ్ సిస్టమ్స్ వంటివి ఉన్నాయి. అంటే ఎంబెడెడ్ సిస్టమ్స్, వైర్‌లెస్ సెన్సార్ నెట్‌వర్క్స్ నియంత్రణ వ్యవస్థలు, ఆటోమేషన్ (హోమ్, భవనం ఆటోమేషన్‌తో సహా) సాంప్రదాయక రంగాలు, ఇతర విషయాలు ఇంటర్నెట్ ఐఓటీను ఎనేబుల్ చేయడానికి దోహదపడుతాయి.
-1991 సంవత్సరపు మార్క్ వీసెర్ సర్వవ్యాప్త కంప్యూటింగ్ ది కంప్యూటర్ ఆఫ్ ది 21st సెంచరీ, అలాగే యూబీ క్యాప్ పెర్కోమ్ వంటి విద్యావేదికలు ఐఓటీ సమకాలీన దృష్టిని సృష్టించాయి. 1994లో రీజారాజీ ఐఈఈఈ స్పెక్ట్రంలో ఈ భావనను గృహోపకరణాల నుంచి మొత్తం కర్మాగారాల నుంచి ప్రతిదీ సమగ్రపర్చడం, ఆటోమేట్ చేయడం కోసం పెద్ద సంఖ్యల నోడ్లకు చిన్న చిన్న ప్యాకెట్లు డేటాను కదలించడంగా వర్ణించారు. 1993 నుంచి 1996 మధ్య అనేక కంపెనీలు మైక్రోసాఫ్ట్ పని లేదా నోవెల్ నెస్ట్ వంటి పరిష్కారాలను ప్రతిపాదించాయి. అయినప్పటికీ 1999లో క్షేత్రం మొదలైంది. ఇంటర్నెట్ భావన 1999లో ఎంటీటీలోని ఆటో ఐడీ సెంటర్, సంబంధిత మార్కెట్ విశ్లేషణ ప్రచురణల ద్వారా జనాదరణ పొందింది.

Application
-గార్ట్నర్, ఇంక్ (సాంకేతిక పరిశోధన సలహా సంస్థ) ప్రకారం 2020 నాటికి ఇంటర్‌నెట్‌లో దాదాపు 20.8 బిలియన్ల ఉపకరణాలు ఉంటాయి. ఏబీఐ రిసెర్చ్ అంచనాల ప్రకారం 30 బిలియన్ల కంటే ఎక్కువ పరికరాలను 2020 నాటికి వైర్‌లెస్ లేకుండా ఇంటర్‌నెట్‌కు అనుసంధానించనున్నారు.
-అందువల్ల ఐఓటీ ఇంటర్నెట్‌కి అనుసంధానించిన పరికరాలను చాలా పెద్ద సంఖ్యలో కలిగి ఉంటుంది. నూతన, ఉద్భవిస్తున్న సాంకేతిక ఆవిష్కరణకు అనుగుణంగా ఉన్న ఒక చురుకైన చర్యలో, యూకే ప్రభుత్వం 2015 బడ్జెట్‌లో రూ. 40,000,000 కేటాయించింది. వ్యోమగామి జార్జ్ ఓస్బోర్న్ ఇంటర్నెట్ విషయాలు సమాచార విప్లవం తరువాతి దశ కావచ్చని, పట్టణ రవాణా నుంచి వైద్య పరికరాలకు గృహావసరాలకు ప్రతి అంతాన్ని అంతర్-అనుసంధానమని పేర్కొన్నారు.
-పరిమిత సీపీయూ, మెమరీ, శక్తి వనరులతో పొందుపర్చిన పరికరాలను నెట్‌వర్క్ చేసే సామర్థ్యం టీఓటీ దాదాపు ప్రతి క్షేత్రంలో అనువర్తనాలను కనుగొంటుంది. సహజ సిద్ధ జీవావరణ వ్యవస్థల నుంచి భవనాలు, కర్మాగారాల వరకు, పర్యావరణ సెన్సింగ్, పట్టణ ప్రణాళిక రంగాల్లో అనువర్తనాలను కనుగోనటం వంటి అమర్పుల్లో….. ఇటువంటి వ్యవస్థలు సేకరించే బాధ్యత ఉంటుంది. మరోవైపు టీఓటీ వ్యవస్థలు కూడా చర్యలను ప్రదర్శించడానికి బాధ్యత వహించగలవు. కేవలం విషయాలు సెన్సింగ్ చేయవు. ఉదాహరణకు ఇంటెలిజెంట్ షాపింగ్ సిస్టమ్స్ నిర్దిష్ట వినియోగదారుల కొనుగోలు అలవాట్లను తమ దుకాణంలో తమ నిర్దిష్ట మొబైల్ ఫోన్లను ట్రాక్ చేయడం వంటివి.

మీడియా
-మీడియా, పెద్ద డేటా అనుసంధానించిన పద్ధతిని మెరుగుపర్చడానికి, మీడియా ప్రక్రియ కోసం ఉపయోగించిన యంత్రాంగానికి కొన్ని సందర్భాలను అందించడం మొదట అవసరం. మిలియన్ల మంది వ్యక్తుల గురించి సమాచారం, అనేక చర్యలు సమాచారంతో మీడియాలో అభ్యాసకులు పెద్ద సమాచారాన్ని చేరుకోవచ్చని నిక్ కాన్రీ, జోసెఫ్ టుర్రో సూచించారు. వార్తాపత్రికలు, మ్యాగజైన్లు లేదా టెలివిజన్ ప్రదర్శనలు వంటి నిర్దిష్ట మాధ్యమ పరిసరాలను ఉపయోగించుకొనే సాంప్రదాయక విధానం నుంచి పరిశ్రమ కదలిస్తుంది. బదులుగా వినియోగదారులకు అనుకూలమైన ప్రదేశాల్లో సరైన సమయాల్లో లక్ష్యంగా ఉన్న లక్ష్యాలను చేరుకున్న సాంకేతికతతో ట్యాప్ చేస్తూ అంతిమ లక్ష్యం వినియోగదారుల అభిప్రాయానికి అనుగుణంగా సందేశాన్ని అందించడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
-ఈ విధంగా ఇంటర్నెట్ విషయాలు ఎప్పటికప్పుడు పెరుగుతున్నా వివిధ ప్రవర్తనా గుణాంకాలను కొలవడానికి, సేకరించడానికి, విశ్లేషించడానికి అవకాశాన్ని కల్పిస్తున్నాయి. ఈ డేటా క్రాస్-సహ సంబంధం ఉత్పత్తులు, సేవలను లక్ష్యంగా చేసుకున్న మార్కెటింగ్‌ను విప్లవాత్మకంగా మారుస్తుంది. ఉదా: డాని మెడోస్ క్లూ ద్వారా గుర్తించబడింది. ప్రవర్తన లక్ష్యాలతో మార్పిడి ట్రాకింగ్ కోసం విశ్లేషణల కలయిక ఒక కొత్త స్థాయి కచ్చితత్వాన్ని ఇస్తుంది.

పర్యావరణ పర్యవేక్షణ
-గాలి లేదా నీటి నాణ్యత, వాతావరణం లేదా నేల పరిస్థితులు పర్యవేక్షించడం ద్వారా పర్యావరణ రక్షణలో సహాయపడటానికి IOT పర్యావరణ పర్యవేక్షణ అనువర్తనాలు సాధారణంగా సెన్సార్లను ఉపయోగిస్తాయి. వన్యప్రాణుల కదలికలు, వాటి ఆవాసాల పర్యవేక్షణ వంటి ప్రాంతాలను కూడా కలిగి ఉంటాయి.
-ఇంటర్నెట్‌కి అనుసంధానించిన వనరుల నిరోధక పరికరాలను అభివృద్ధి చేయడం కూడా భూకంపం లేదా సునామీ ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థల వంటి ఇతర అనువర్తనాలను మరింత సమర్థవంతమైన సహాయాన్ని అందించడానికి అత్యవసర సేవలతో కలిపి ఉపయోగిస్తారు. ఈ అనువర్తనంలో IOT పరికరాలు సాధారణంగా భారీ భౌగోళిక ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
-అవస్థాపన నిర్వహణ, వంతెనలు, రైల్వేట్రాక్‌లు, ఆన్ అండ్ ఆఫ్‌షోర్ – విండ్ – ఫెర్మ్స్ వంటి పట్టణ, గ్రామీణ అంతర్గత నిర్మాణాల పర్యవేక్షణ, నియంత్రణ కార్యకలాపాల్లో IOT కీలకమైన ఉపయోగం. అవస్థాపన భద్రతా పరిస్థితుల రాజీ, ప్రమాదాన్ని పెంచే నిర్మాణాత్మక పరిస్థితుల్లో ఏవైనా సంఘటనలు లేదా మార్పులను పర్యవేక్షించడానికి ఉపయోగించవచ్చు.

మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్
-ఉత్పత్తి పరకరాలు, ఆస్తి, పరిస్థితి నిర్వహణ, నెట్‌వర్క్ నిర్వహణ, పారిశ్రామిక అనువర్తనాలు, స్మార్ట్ తయారీ రంగాల్లో IOT ఉపయోగపడుతుంది.
-నేషనల్ సైన్స్ ఫౌండేషన్ 2001లో తెలివైన నిర్వహణ వ్యవస్థలు (IMS), కనెక్ట్ యంత్రాలు, మానిటర్ యంత్రం అధోకరణం అంచనా, సంభావ్య వైఫల్యాలు నివారించడానికి IOT ఆధారిత ముందస్తు విశ్లేషణలు, సాంకేతికతలను ఉపయోగించడానికి పరిశోధనతో ఒక యూనివర్సిటీ కోఆపరేటివ్ రిసెర్చ్ సెంటర్‌ను స్థాపించింది. IOT ఆధారిత అంచనా విశ్లేషణలను ఉపయోగించి సమీక్షిస్తున్నా విచ్ఛిన్నం సాధించడానికి దృష్టి ఈ-తయారీ, ఈ-నిర్వహణ కార్యకలాపాల భవిష్యత్ అభివృద్ధికి దారితీస్తుంది.

అగ్రికల్చర్
-IOT వ్యవసాయ పద్ధతులను సరిచేసుకునే దిశగా గణనీయంగా దోహదపడుతుంది. వ్యవసాయ మొబైల్ అనువర్తనాలు, క్లౌడ్ ప్లాట్‌ఫార్మర్లతో వైర్‌లెస్ సెన్సార్ల ఏకీకరణ పర్యావరణ పరిస్థితులకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన సమాచారాన్ని సేకరించడంలో సహాయపడుతుంది.
-ఉష్ణోగ్రత, వర్షపాతం, తేమ, గాలివేగం, నేల హ్యూమస్ కంటెంట్ లేదా పోషకాలు, ఒక వ్యవసాయ భూమితో అనుసంధానించి, వ్యవసాయ పద్ధతులను మెరుగుపర్చడం, స్వయం చాలకంగా ఉపయోగించడం, నాణ్యతను, పరిమాణాన్ని మెరుగుపర్చడానికి సమాచారాన్ని తీసుకొని నిర్ణయాలు తీసుకోవడం, ప్రమాదాలు, వ్యర్థాలను తగ్గించడం.

ఎనర్జీ మేనేజ్‌మెంట్
-ఇంటర్నెట్‌కు అనుసంధానించిన సెన్సింగ్, యాక్చువేషన్ సిస్టమ్స్ ఏకీకరణ, మొత్తం శక్తి వినియోగంపై ఆప్టిమైజ్ చేస్తుంది. IOT పరికరాలు అన్ని రకాల శక్తి వినియోగ పరికరాల్లో పవర్ అవుట్‌లెట్లు, టెలివిజన్లు విలీనం అవుతాయి.
-గృహ ఆధారిత శక్తి నిర్వహణతోపాటు IOT ముఖ్యంగా స్మార్ట్ గ్రిడ్‌కు సంబంధించినది. ఎందుకంటే శక్తిని, విశ్వసనీయత, ఆర్థిక శాస్త్రం, స్థిరత్వాన్ని మెరుగుపరిచే లక్ష్యంతో ఆటోమేటెడ్ పద్ధతిలో శక్తి, శక్తి సంబంధిత సమాచారాన్ని సేకరించి అమలు చేయడానికి వ్యవస్థలను అందిస్తుంది.

మెడికల్, హెల్త్‌కేర్
-వైద్య, ఆరోగ్య సంరక్షణ మార్చే రిమోట్ హెల్త్ పర్యవేక్షణ, అత్యవసర నోటిఫికేషన్ వ్యవస్థలను ప్రారంభించడానికి IOT పరికరాలను ఉపయోగించవచ్చు. ఈ ఆరోగ్య పర్యవేక్షణ పరికరాలు రక్తపు పీడనం, హృదయ స్పందన మానిటర్ల నుంచి పేస్ మేకర్లు, ఫిట్ ఎలక్ట్రానిక్ రిస్ట్రాండ్స్ లేదా ఆధునిక వినికిడి సాధనాల వంటి ప్రత్యేక ఇంప్లాంట్లు పర్యవేక్షించే ఆధునిక పరికరాల వరకు ఉంటాయి.
-ఆరోగ్యం, సీనియర్ పౌరుల సాధారణ శ్రేయస్సును పర్యవేక్షించడానికి ప్రత్యేక ప్రదేశాల్లో ప్రత్యేక సెన్సార్లను అమర్చవచ్చు. అలాగే సరైన చికిత్స నిర్వహించవచ్చని, చికిత్స ద్వారా కోల్పోయిన చలనశీలతను ప్రజలు తిరిగి పొందటంలో సహాయపడుతారు.
-ఆరోగ్యకరమైన జీవన విధానాన్ని ప్రోత్సహిస్తాయి. వికలాంగుల ఔషధాల కోసం రిసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ సొసైటిక్ అవయవాల వంటి అనేక వైద్య పద్ధతులను మెడికల్ పురోగతులను తీసుకున్నాయి.

బిల్డింగ్ అండ్ హోమ్ ఆటోమేషన్
-ఇంటి ఆటోమేషన్, బిల్డింగ్ ఆటోమేషన్ వ్యవస్థలో వివిధ రకాలైన భవనాల్లో ఉపయోగించిన యాంత్రిక విద్యుత్, ఎలక్ట్రానిక్ వ్యవస్థలను పర్యవేక్షించడానికి, నియంత్రించడానికి IOT పరికరాలు ఉపయోగించవచ్చు.

కన్జ్యూమర్ అప్లికేషన్
-IOT పరికరాల పెరుగుతున్న భాగాలన్ని వినియోగదారుల ఉపయోగం కోసం రూపొందిస్తారు. అనుసంధానించిన కారు, వినోద, నివాసాలు, స్మార్ట్ గృహాలు, ధరించగలిగిన సాంకేతికత క్వాంటిఫైడ్ స్వీయ, అనుసంధానమైన ఆరోగ్య, స్మార్ట్ రిటైల్ ఉన్నాయి.

గవర్న్‌మెంట్ రెగ్యులేషన్ ఆన్ IOT
-IOT ముఖ్య డ్రైవర్లలో డేటా లేదు. వాటిని మరింత ప్రభావవంతం చేయడానికి అనుసంధానించే పరికరాల ఆలోచన విజయం డేటా, యాక్సెస్ నిల్వ, ప్రాసెసింగ్ వంటివి ఆధారపడి ఉంటాయి. ఈ ప్రయోజనం కోసం IOTలో పనిచేసే బహుళ మూలాల నుంచి డేటాను సేకరించి, దాని క్లౌడ్ నెట్‌వర్క్‌లో తదుపరి ప్రాసెసింగ్ కోసం దాన్ని నిల్వచేస్తాయి.
-గోప్యత, భద్రత కోసం, పలు వ్యవస్థల ఒకే పాయింట్ దుర్బలత్వానికి ఇది తలుపు తెరిచి ఉంటుంది. వినియోగదారుల ఎంపికకు, డేటా యాజమాన్యం, దీన్ని ఎలా ఉపయోగిస్తారనేది ఇతర సమస్యలు. ప్రస్తుతం పైన పేర్కొన్న మూడు సమస్యలను రక్షించడంలో నియంత్రణదారులు మరింత ఆసక్తి చూపించారు.

ప్రస్తుత నియంత్రణ పర్యావరణం
-2015, జనవరిలో ఫెడరల్ ట్రేడ్ కమిషన్ (FTC) ప్రచురించి ఒక నివేదిక మూడు సిఫారసులు చేసింది. అవి..
-డేటా భద్రత: IOT కంపెనీల రూపకల్పన సమయంలో డేటా సేకరణ, నిల్వ, ప్రాసెసింగ్ అన్ని సమయాల్లో సురక్షితంగా ఉంటుందని నిర్ధారించాలి. సంస్థలు ప్రతి దశలో ఒక లోతైన రక్షణ విధానాన్ని, గుప్తీకరించిన సమాచారాన్ని దత్తత తీసుకోవాలి.
-డేటా సమ్మతి: వినియోగదారులు IOT కంపెనీల్లో ఏ డేటాను పంచుకుంటారో ఎంపిక చేసుకోవాలి. వారి డేటా బహిర్గతమైతే వినియోగదారులకు సమాచారం అందించాలి.
-డేటా కనిష్టీకరణ: IOT కంపెనీలు మాత్రమే అవసరమైన డేటాను సేకరించి, సేకరించిన సమాచారాన్ని పరిమిత సమయం కోసం మాత్రమే కలిగి ఉండాలి.
-అయితే FTC కేవలం ఇప్పుడు సిఫారసులను చేస్తున్నప్పుడు ఆగిపోయింది. ఒక విశ్లేషణ ప్రకారం FTC చట్టం ఫెయిర్ క్రెడిట్ రిపోర్టింగ్ యాక్ట్, చిల్డ్రన్స్ ఆన్‌లైన్ ప్రైవసీ ప్రొటెక్షన్ యాక్ట్ అభివృద్ధి చెందుతున్న వినియోగదారుల విద్య, వ్యాపార మార్గదర్శకత్వం.

పాలిటిక్స్, సివిక్స్ ఎంగేజ్‌మెంటగ్
-పరికర నెట్‌వర్క్‌లు, యూజర్ నియంత్రణ, అంతర్-ఆపరేట్ వేదికలకు తెరచినట్లయితే పౌర…. నిశ్చితార్థానికి కొత్త నమూనాలను రూపొందించడానికి IOTని వాడుతారని కొంతమంది విద్వాంసులు, కార్యకర్తలు వాదిస్తున్నారు.
-ప్రొఫెసర్, రచయిత అయిన ఫిలివ్ ఎన్. హోవార్డ్, ప్రజాస్వామ్యాల, రాజకీయ అధికారాలతో రాజకీయ జీవితం పౌర నిశ్చితార్థానికి IOTని ఉపయోగించడం ద్వారా ఆకారంలో ఉంటుందని రాశాడు. దీని కోసం ఏ సరుసైన… పరికరం దాని సెన్సార్ డేటా అంతిమ లబ్ధిదారుల జాబితాను బహిర్గతం చేయగలదని, వ్యక్తిగత పౌరుల లబ్ధిదారుల జాబితాకు కొత్త సంస్థలను జోడించగలగాలని అతను వాదించాడు. అంతేగాక పౌర సమాజ సమూహాలు డేటాను ఉపయోగించడం, ప్రజలతో కలిసి పనిచేయడం కోసం దాని IOT వ్యూహాన్ని అభివృద్ధి చేయాలని అతను వాదించాడు.
-ఆధునిక పరిజ్ఞానం సైన్స్ అనేది రెండు అంచుల పదునైన కత్తి వంటిది. అత్యంత జాగ్రత్తగా వాడుకుంటే మంచి ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. IOT అనేది సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించే పారిశ్రామిక విప్లవం. ఇది 4.0లో ఒకభాగం. భారతదేశం దీనిలో భాగస్వామ్యం కావాల్సిందే. జాగ్రత్తగా తప్పటడుగులు వేయకుండా ముందుకు వెళ్లడం చాలా అవసరం.
-అభివృద్ధితోపాటు మానవ విలువలు కూడా పెరగాలి. ఒక మనిషి సృష్టించిన 100 కృత్రిమ మేధస్సు యంత్రాలు ఒక సాధారణ మనిషి మేధాశక్తితో సమానం కాదు.