BIOLOGY | కీటకాలతో ఎంటమోఫిలి.. నత్తలతో మెలకోఫిలి

పరాగ సంపర్కం (POLLINATION)

• పుష్పంలోని పరాగకోశం నుంచి పరాగరేణువులు కీలాగ్రాన్ని చేరటాన్ని పరాగ సంపర్కం అంటారు. పరాగ సంపర్కం రెండు రకాలు 1. స్వపరాగ సంపర్కం
  2. పర పరాగ సంపర్కం.
• ఒక పుష్పంలోని పరాగరేణువులు అదే పుష్ప కీలాగ్రాన్ని చేరటాన్ని ఆత్మ పరాగ లేదా స్వపరాగ సంపర్కం అంటారు.
  ఉదా: పొగాకు, బఠాని మొక్కలు
• ఒక పుష్పంలోని కేసరాల్లో గల పరాగరేణువులు అదే జాతికి చెందికి చెందిన వేరొక పుష్పంలోని కీలాగ్రం చేరడాన్ని పర పరాగ సంపర్కం అంటారు.
  పర పరాగసంపర్కం ఉపయోగాలు
• డార్విన్‌ పరిశోధనలు ఆత్మపరాగ సంపర్కం కంటే పర పరాగసంపర్కం మేలని తేల్చాయి.
  1. పర పరాగసంపర్కం వల్ల ఏర్పడే విత్తనాల సంఖ్య అధికంగా ఉంటుంది.
  2. విత్తనాలు బరువుగా, పెద్దగా ఉండి త్వరగా వృద్ధి చెంది ఎక్కువ ఫలాలనిస్తాయి.
  3. భూమిపైన ఈ మొక్కలు తక్కువ విస్తీర్ణాన్ని ఆవరించి, తక్కువ కాలంలో ఎక్కువ పుష్పాలనిస్తాయి.
  4. ఈ మొక్కలకు వ్యాధి నిరోధకశక్తి అధికంగా ఉంటుంది.
• పర పరాగసంపర్కం ర‌కాలు 
• గాలి ద్వారా జరిగే పరపరాగ సంపర్కాన్ని ఎనిమోఫిలి అంటారు.
  ఉదా: వరి (ఒరైజా), తాటి (బొరానస్‌)
• కొన్ని మొక్కల పరాగ రేణువులకు రెక్కలు ఉంటాయి. ఉదా: పైనస్‌
• పరాగరేణువులను స్వీకరించడానికి ఈ పుష్పాల్లో ఈక లాంటి లేదా కుంచె వంటి కీలాగ్రాలుంటాయి.
• నీటి ద్వారా మొక్కల్లో జరిగే పర పరాగ సంపర్కాన్ని హైడ్రోఫిలి లేదా జల పరాగ సంపర్కం అంటారు.
• వాలిస్‌నేరియా వంటి మొక్కల్లో నీటి ఉపరితలంపై జల పరాగసంపర్కం జరుగుతుంది.
• జోస్టిరా, సెరటోఫిల్లమ్‌ మొక్కల్లో నీటి లోపల పరాగ సంపర్కం జరుగుతుంది.
• జంతువుల సహాయంతో జరిగే పర పరాగసంపర్కాన్ని జంతు పరాగసంపర్కం అంటారు.
• పక్షుల ద్వారా జరిగే పర పరాగసంపర్కాన్ని ఆర్నిథోఫిలి అంటారు. ఉదా: బిగ్నోనియా, డెలోనిక్స్‌
• కీటకాల సహాయంతో జరిగే పర పరాగసంపర్కాన్ని ఎంటమోఫిలి అంటారు.
  ఉదా: ఎక్కువ ఆవృతబీజ మొక్కలు
• గబ్బిలాల ద్వారా జరిగే పర పరాగసంపర్కాన్ని కీరోప్టెరిఫిలి అంటారు. ఇది ఉష్ణ మండల మొక్కల్లో చాలా అరుదుగా జరుగుతుంది.
  ఉదా: బాహీనియా, మ్యూస (అరటి)
• నత్తల ద్వారా జరిగే పర పరాగ సంపర్కాన్ని మెలకోఫిలి అంటారు.
  ఉదా: ఎరాయిడే కుటుంబపు మొక్కలు, లెమ్నా జాతులు

ఫలదీకరణం (Fertilization)

• స్త్రీ, పురుష సంయోగ బీజాల కలయికనే ఫలదీకరణం అంటారు.
• పరాగ రేణువులు (పురుష బీజ కణాలు) కీలాగ్రం (స్త్రీ బీజ అవయవాలు)ను చేరగానే, కీలాగ్రం తేనె వంటి పదార్థాన్ని స్రవిస్తుంది.
• పరాగ రేణువు నుంచి పరాగ నాళం ఏర్పడుతుంది. ఈ నాళం కీలం ద్వారా ప్రయాణించి అండాశయంలోని అండాన్ని చేరుతుంది.
• పరాగనాళం చివర పరాగనాళ కేంద్రం, ఉత్పాదక కేంద్రం అనే రెండు కేంద్రాలుంటాయి.
• అండకోశంలో రెండు కేంద్రాలుంటాయి.
• పరాగనాళం అండ రంధ్రం ద్వారా అండంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత పరాగనాళం
  చివరన పగిలి దానిలోని ఒక పురుష కేంద్రం అండంలోని స్త్రీబీజ కణ కేంద్రంతో కలుస్తుంది. ఈ పద్ధతిని ఫలదీకరణం అంటారు.
• ఫలదీకరణం చెందిన స్త్రీ బీజ కేంద్రాన్ని సంయుక్త బీజం అంటారు.
• పరాగనాళంలోని రెండో కేంద్రం అండంలోని వ్యవస్థిత కేంద్రంతో కలిసి అంకురచ్ఛదంగా ఏర్పడుతుంది.
• అంకురచ్ఛదంలో నిల్వ ఆహారం ఉంటుంది.
• ఫలదీకరణం తర్వాత అండాలు విత్తనాలుగా, అండాశయం ఫలంగా మారుతుంది.
• 

ఫలం

• మొక్కల్లో ఫలదీకరణం జరిగిన తర్వాత అండాశయం ఫలంగా అభివృద్ధి చెందుతుంది.
• ఫలం లోపల విత్తనాలు ఏర్పడటం ఆవృత బీజ మొక్కల ముఖ్య లక్షణం.
• సాధారణంగా ఫలాలు కొన్ని నెలల్లోనే ఏర్పడతాయి. కాని లొడీసియా మొక్కలో ఫలాలు ఏర్పడటానికి 10 సంవత్సరాలు పడుతుంది.
• అండాశయంతో పాటు ఏ ఇతర పుష్పభాగమైనా ఫలంగా పెరిగితే దాన్ని అనృత ఫలం అంటారు.
  ఉదా: యాపిల్‌లో పుష్పాసనం,
• జీడిమామిడిలో పుష్పవృంతం అనృత ఫలాలుగా మారుతాయి.
• నిజ ఫలాలు ఫలదీకరణం చెందిన అండాశయం నుంచి ఏర్పడతాయి.
• నిజ ఫలాల్లో ఫల కవచం, విత్తనాలు అనే రెండు భాగాలుంటాయి.
• సరళ, సంకలిత ఫలాలు మొత్తం పుష్ప విన్యాసం నుంచి ఏర్పడతాయి.
• కండ గల ఫలాలు పక్వస్థితికి వచ్చినప్పుడు వాటి ఫలకవచం గుజ్జుగా కాని, రసయుతంగా కాని తయారవుతుంది.
  ఉదా: టమాటా, అరటి, దోస, గుమ్మడి
• టెంక గల ఫలాల్లో అంతఃఫలకవచం గట్టి టెంకలాగా ఉంటుంది.
  ఉదా: మామిడి, కొబ్బరి
• శుష్క ఫలాలు పక్వస్థితికి వచ్చినప్పుడు ఫలకవచం ఎండిపోయి గట్టిగా ఉంటుంది.
  ఉదా: చిక్కుడు, బఠాని
• పుష్ప విన్యాసం, దాని అనుబంధ భాగాలు ఒక ఫలంగా వృద్ధి చెందితే దాన్ని సంయుక్త ఫలం అంటారు. వీటిని బహుళ ఫలాలు అని కూడా అంటారు.
  ఉదా: అనాస (అనాసస్‌), పనస (ఆర్టోకార్పస్‌), మల్బరి (మోరస్‌)
  అనిషేక ఫలనం: ఫలదీకరణ జరగకుండానే అండాశయం ఫలంగా మారడాన్ని అనిషేక ఫలనం అంటారు. ఇటువంటి ఫలాల్లో విత్తనాలుండవు.
  పుష్ప విన్యాసాక్షం
• 2022 డిసెంబర్‌లో అంతర్జాతీయ ప్రకృతి పరిరక్షణ సమితి (International Union for Conservation of Nature-IUCN) హిమాలయాల్లోని మూడు ఔషధ మొక్కలను అంతరించిపోయే ప్రమాదం ఉన్న మొక్కల జాబితాలో చేర్చింది. అవి..
  1. మిజోట్రోఫిస్‌ పెల్లిటా- ఉత్తరాఖండ్‌ ప్రాంతంలో ఉంటుంది.
  2. ప్రిటిల్లారియా సిర్రోసా- హిమాలయాల ప్రాంతం మొత్తంలో ఉంటుంది.
  3. డాక్టిలోరిజా హటిగిరియా-హిమాలయాలు ఉన్న అన్ని దేశాల్లో ఉంటుంది.

 

• 

పత్రం

• ఇది కాండం మీద బహిర్గతంగా, కణుపుల దగ్గర పెరిగే పార్శ ఉపాంగం.
• పత్రం గ్రీవాల్లో గ్రీవపు మొగ్గలు ఉంటాయి.
  విధులు
• కిరణజన్య సంయోగక్రియ ద్వారా ఆహారం తయారు చేస్తుంది.
• వాయు వినిమయం ద్వారా ఆక్సిజన్‌, కార్బన్‌ డై ఆక్సైడ్‌లను క్రమబద్ధీకరిస్తుంది.
• బాష్పోత్సేకం ద్వారా నీరు, లవణాల అంతర్గత రవాణాను ప్రోత్సహిస్తుంది.
  పత్ర భాగాలు
• పత్రంలో నాలుగు భాగాలుంటాయి. అవి పత్ర పీఠం, పత్రపుచ్ఛాలు, పత్ర వృంతం, పత్ర దళం.
• కాండానికి అతుక్కొని ఉండే పత్ర వృంతం పీఠభాగాన్ని పత్ర పీఠం అంటారు.
• నీరుల్లిలో పత్ర పీఠాలు ఆహారాన్ని నిల్వ చేస్తాయి.
• పత్ర పీఠానికి ఇరువైపులా పెరిగే ఆకుపచ్చని, సన్నటి పోచల వంటి నిర్మాణాలను పత్ర పుచ్ఛాలు అంటారు.
• రేగు (జిజిపస్‌), తుమ్మ (అకేసియా)లో పత్ర పుచ్ఛాలు కంటకాలుగా మార్పు చెంది ఉంటాయి.
• బఠానిలో పత్రపుచ్ఛాలు పత్రం వలె ఉంటాయి.
• పత్రదళాన్ని కాండానికి కలిపి ఉంచే సన్నటి కాడ వంటి భాగాన్ని పత్ర వృంతం అంటారు.
• ఇది పత్రం బరువును భరించి, పోషక పదార్థాలను ఇరువైపులా సరఫరా చేయడంలో తోడ్పడుతుంది.
• బొప్పాయి (కారికా), ఆముదం (రిసినస్‌)లో ఇది ఒక నాళం లాగా బోలుగా ఉంటుంది.
• పత్ర వృంతం కొన భాగంలో ఆకుపచ్చగా, బల్లపరుపుగా విస్తరించి ఉన్న పత్రభాగాన్ని పత్ర దళం అంటారు.
• ఎడారి మొక్కల్లో తప్ప మిగిలిన మొక్కల్లో పత్రదళం ఉంటుంది.
• పత్రంలో ఈనెలు అమరి ఉండే విధానాన్ని ఈనెల వ్యాపనం అంటారు.
• కాండంపైన శాఖలపైన పత్రాలు అమరి ఉండే విధానాన్ని పత్ర విన్యాసం అంటారు.
• నెపంథిస్‌ మొక్కలో పత్రదళం కూజా ఆకారంలో ఉంటుంది.
• కలబంద (అలోవీరా) మొక్కల్లో పత్రాలు ఆహారాన్ని, నీటిని నిల్వచేసే కండల పత్రాలుగా రూపాంతరం చెందుతాయి.
• రణపాల (బ్రయోఫిల్లమ్‌) మొక్కల పత్రాలపై పత్రోపరిస్థిత మొగ్గలు ఉంటాయి. ఇవి శాఖీయ
  ప్రత్యుత్పత్తికి తోడ్పడతాయి.
• నత్రజని సంబంధిత పదార్థాలు లోపించిన నేలల్లో పెరిగే కొన్ని మొక్కలు నత్రజని సంబంధిత పదార్థాల కోసం కీటకాలను ఆకర్షించి భక్షిస్తాయి. ఈ మొక్కల్లోని పత్రాలు బోను పత్రాలుగా మార్పు చెంది కీటకాలను భక్షిస్తాయి. ఈ పత్రాల్లో జీర్ణగ్రంథులు ఏర్పడి జీర్ణ రసాలను స్రవిస్తాయి.
  ఉదా: నెపంథిస్‌, డ్రాసిరా, యుట్రిక్యులేరియా

విజేత కాంపిటీషన్స్‌ సౌజన్యంతో…